Akademi Goncourt, Kanadalı-Haitili yazar Thélyson Orélien'in “C'était ça ou mourir” (Ya Buydu Ya Ölüm) adlı romanını Goncourt Ödülü'nün ilk seçkisinden çıkardı. Akademi 25 Eylül'deki açıklamasında kararın “ödülün bütünlüğünü koruma iradesiyle” alındığını, eserin “büyük olasılıkla büyük ölçüde yapay zekâ ürünü” olduğunu belirtti.
Akademi ayrıca yazarın sorumlu olduğu, Kanada'da yayımlanmış en az bir öykü ve makalelerle ilgili intihallere dikkat çekti. İddiaları ilk olarak X'teki anonim “Balance ton Claude” hesabı gündeme getirmiş, hesabın yöneticisi olduğunu daha sonra deneme yazarı Samuel Fitoussi açıklamıştı. Romandan bölümler, yapay zekâ tespit yazılımı Pangram ile incelenmişti.
38 yaşındaki Orélien ise yapay zekâ kullandığını reddederek kendisini “susturma” girişimi olduğunu savundu. Roman daha önce Fnac Roman Ödülü'nü kazanmış, Femina ve Médicis ödüllerinin seçkilerinde de yer almıştı.
Karar oybirliğiyle alınmadı: Jüri üyesi Pascal Bruckner, “sezonun en iyi romanı” dediği esere yönelik “linçe katılmayacağını” söyleyerek karşı oy kullandı. Roman Renaudot, Femina, Médicis ve Décembre ödüllerinin listelerinde kalmaya devam ediyor. Fransız yayınevi Grasset suçlamaları reddederken Quebec'teki yayınevi Boréal kitabın tanıtımını askıya aldı; Estrie Kitap Fuarı da Orélien'i onur konuğu listesinden çıkardı.
Radio-Canada'nın aktardığı Pangram testinde romanın yüzde 94'ü yapay zekâ ürünü olarak işaretlendi; France 24'e göre araç 63 bin 425 kelimenin yüzde 92'sini yapay zekâ üretimi saydı. AFP'nin farklı tespit araçlarıyla yaptığı testler ise karışık sonuç verdi. Orélien'in 2012 tarihli “Où va le monde” öyküsünün yaklaşık yarısının “Le Matin des magiciens” kitabından alındığı ortaya çıktı. Akademi ikinci seçkiyi 6 Ekim'de açıklayacak.
