İran ve Amerika Birleşik Devletleri, Çarşamba günü Doha'da bir tur dolaylı teknik görüşme gerçekleştirdi. Görüşmelerden kalıcı barış yönünde ilerleme sağlandığına dair bir işaret çıkmadı.
Bunun yerine iki ülke, iki hafta önce açıklanan geçici anlaşma kapsamında çözüme kavuşturulduğunu belirttikleri konulara odaklandı. Dolaylı görüşmeler, Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye rotaları anlaşmazlığı sırasında ABD ve İran'ın karşılıklı askeri saldırılarının ardından geldi.
Görüşmelere kimler katıldı?
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner ile bir araya geldi. Katar, Pakistan ile birlikte Orta Doğu'daki savaşı sona erdirmek için sürdürdüğü arabuluculuk çabalarını yineledi.
İran'ın teknik ekibine Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi başkanlık etti. İran'ın üst düzey müzakerecileri Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf görüşmelere katılmadı.
Taraflar ne üzerinde anlaştı?
Her iki taraf da görüşmeler sırasında farklılıklarını giderip gidermedikleri konusunda yorum yapmazken, Gharibabadi İran medyasına iki toplantı yapıldığını söyledi.
İlk toplantıda ABD'nin "yükümlülüklerini ihlalleri" ele alındı ve taraflar anlaşmazlıkları çözmek için bir iletişim kanalı kurmaya karar verdi.
İkinci toplantıda ise dondurulan 6 milyar dolarlık İran fonunun serbest bırakılması konusu görüşüldü. Gharibabadi, "Katar Merkez Bankası dahil Katar yetkilileriyle yapılan görüşmelerde, başlangıçtaki 6 milyar doların bir kısmının harcanmasına ilişkin bir dizi konu gözden geçirildi" dedi ve "Ülkemizin ilettiği ihtiyaçlar doğrultusunda gerekli malların satın alınarak İran'a sağlanması konusunda anlaşmaya varıldı" ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı ve nükleer program
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Hürmüz Boğazı konusunun da görüşüldüğünü belirtti. Bilgi sahibi kaynaklara göre Tahran'ın nükleer programı, dondurulan fonlar ve Lübnan'daki çatışma da masadaki konular arasındaydı.
Nakliye verilerine göre boğazdaki ticari trafik toparlanıyor. Kpler verilerine göre Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişleri 22-28 Haziran haftasında bir önceki haftaya göre yüzde 50'den fazla arttı.
Meclis Başkanı Galibaf, geçen yılki 12 günlük savaş sırasında bombalanan İran nükleer tesislerine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) erişimi olduğu yönündeki haberleri yalanladı. İran devlet televizyonu IRIB'e konuşan Galibaf, "Şu anda müfettişlerin yalnızca iki yere erişimi var: Buşehr enerji santrali ve Tahran reaktörü" dedi. Galibaf, parlamentonun bu tür bir erişimi yasaklayan bir yasa çıkardığını ve Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin de ilgili bir karar aldığını ekledi.
Galibaf'ın açıklamaları, UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi'nin, İran-ABD mutabakat zaptı kapsamında ajans müfettişlerinin İran'ın nükleer tesislerine "erişmesi ve denetlemesi gerektiğini" söylemesinin ardından geldi.
Sonraki adımlar
Katar, İran ve ABD'li müzakerecilerin Doha'daki teknik görüşmelerde "olumlu ilerleme" kaydettiğini duyurdu. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, "Katar ve Pakistan arabulucuları bugün Doha'da ABD ve İranlı müzakerecilerle ayrı toplantılar yaptı. İslamabad Mutabakat Zaptı ile ilgili konularda, Luzern Gölü Zirvesi'nin sonuçlarına dayanarak olumlu ilerleme sağlandı" dedi ve "Taraflar, eski İran Dini Lideri için düzenlenecek cenaze törenlerinin tamamlanmasının ardından en kısa sürede bir sonraki toplantının planlanması konusunda anlaştı" diye ekledi.
Pakistan Dışişleri Bakanlığı da Perşembe günü aynı açıklamayı yayınladı. Eski İran Dini Lideri Ali Hamaney için, savaşın ilk gününde ABD-İsrail saldırısında öldürülmesinin ardından düzenlenecek altı günlük cenaze törenlerinin Cumartesi günü İran ve Irak'ta başlaması bekleniyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in Hamaney'i onurlandırmak için Cuma günü Tahran'a gitmesi öngörülüyor.