İsrail vatandaşlarının uzun süreli yurt dışı çıkışları 2023-2025 döneminde belirgin biçimde arttı. Tel Aviv Üniversitesi’nin Merkez İstatistik Bürosu verileriyle hazırladığı araştırmaya göre, bu dönemde en az üç ay ülke dışında kalanların toplamı 268 bin 509 oldu.
Karşılaştırılan on yıl önceki üç yıllık dönemde sayı 183 bin 219’du. Yıllık verilere göre 2023’te 86 bin 509, 2024’te 91 bin 499 ve 2025’te 90 bin 922 İsrail vatandaşı ülke dışında en az üç ay kaldı.
Resmi göç verileri beklenirken erken gösterge
İsrail’in 2025 yılına ait 12 aylık resmi göç verileri 2027’ye kadar açıklanmayacağı için araştırmacılar, üç ayı aşan yurt dışı kalışlarını erken gösterge olarak kullandı. Çalışmada, 2025’te en az bir yıl yurt dışında kalan İsraillilerin sayısının 45 bin ile 50 bin arasında olabileceği tahmin edildi.
Haziran ayında Knesset komitesinde sunulan istatistikler de 2022-2024 döneminde İsrail vatandaşlarının göç dengesinin negatif seyrettiğini ortaya koydu. Merkez İstatistik Bürosu verilerine göre söz konusu üç yılda göç dengesi yaklaşık 140 bin kişi azaldı.
Doktorlar ve teknoloji çalışanları öne çıktı
Yurt dışına çıkan İsraillilerin eğitim profili, genel nüfusa kıyasla daha yüksek bir düzeye işaret etti. 2022’de 25-64 yaş aralığındaki İsrailli göçmenler arasında lisans mezunlarının oranı genel nüfusun 1,5 katına, yüksek lisans mezunlarının oranı iki katına, doktora mezunlarının oranı ise 4,6 katına ulaştı.
İsrail’den 2024’te 530 doktor ayrıldı. Bu doktorların üçte ikisinin eğitimini İsrail’de aldığı, ülkeye geri dönen doktorların sayısının da gerilediği belirtildi. İsrail Vergi Dairesi’nin araştırması, varlıklı İsrailliler arasındaki göçün 2023 ve 2024’te belirgin şekilde arttığını gösterdi; doktorlar, mühendisler ve diğer yüksek eğitimli profesyoneller bu grupta orantısal olarak daha fazla yer aldı.
Göçmenlerin ülkeden ayrılmadan önceki yıllık ortalama geliri, 2015-2019 dönemindeki yaklaşık 125 bin şekelden 2024’te reel olarak yaklaşık 200 bin şekele yükseldi.
Ekonomi ve kamu hizmetleri için uzun vadeli risk
Bağımsız İsrailli siyasi yorumcu ve eski üniversite profesörü Ori Goldberg, artan ayrılma eğiliminin İsrail’de istikrar kaybına işaret ettiğini söyledi. Goldberg’e göre ayrılanlar işleyen kamu hizmetleri, kamu kurumlarının yeterli düzeyde çalışacağına dair güvence ve istikrar arıyor; bu kişilerin önemli bir bölümü görece liberal görüşlere sahip.
Goldberg, profesyonellerin ülkeden ayrılmasının sağlık, araştırma ve teknoloji alanlarında gerçek bir risk oluşturduğunu ifade etti. Doktorların uzmanlık eğitimi için yurt dışına gittikten sonra geri dönme oranının düştüğünü, teknoloji çalışanlarının ise başka ülkelere taşınma konusunda daha esnek olduğunu kaydetti.
Tel Aviv Üniversitesi araştırmacıları, mevcut göç seviyelerinin İsrail ekonomisinin dayanıklılığını tek başına tehdit etmediğini, ancak artışın kalıcılaşması halinde uzun vadeli sonuçlar doğurabileceğini bildirdi. Araştırmacılar, teknoloji, sağlık ve akademi gibi sınırlı sayıdaki nitelikli çalışana dayanan alanlarda sürekli göçün risk yaratabileceği ve ayrılmaların yeni ayrılmaları teşvik edebileceği uyarısında bulundu.
Ekim 2023 sonrasında hızlanan ayrılmalar
Goldberg, göçteki hızlanmanın Ekim 2023 sonrasındaki gelişmelerden bağımsız ele alınamayacağını belirtti. İsrail’in Hamas saldırısının ardından Gazze’de başlattığı savaşın yanı sıra güvenlik krizi, siyasi gelişmeler ve toplumsal kutuplaşmanın İsrail toplumunu etkilediğini söyledi.
Tel Aviv Üniversitesi araştırmacıları, yurt dışına göç konusundaki kamuoyu endişesinin Kasım 2022 seçimleri ve hükümetin yargı düzenlemesi tartışmalarının ardından arttığını, Ekim 2023’ten sonra ise daha da yoğunlaştığını aktardı. Goldberg, güvenlik odaklı yaklaşımın güçlenmesiyle siyasi bölünmelerin derinleşmesinin eğilimi geçici bir dalganın ötesine taşıyabileceğini savundu.
Uzun süre yurt dışında kalmanın bağlara etkisi
Göç ve demografi uzmanı Lilach Lev Ari’nin ABD’de yaşayan İsrailliler üzerine yaptığı araştırma, uzun süre yurt dışında kalanların İsrail’le ilişkilerinde değişim yaşanabileceğini ortaya koydu. Aile bağları, dijital iletişim ve ziyaretler İsrail’le yapısal bağları korurken, uzun süre yurt dışında yaşayanlarda duygusal mesafenin artabildiği belirtildi.
Goldberg, mevcut ayrılmaların tek bir krize verilmiş kısa süreli bir tepki olmaktan çok, daha uzun vadeli demografik ve ekonomik dönüşümün parçası olabileceğini değerlendirdi.