Trablus’ta Abdülhamid Dibeybe ile ABD Dışişleri Bakanlığı Libya işleri kıdemli politika danışmanı Jeremy Brent arasında yapılan görüşmede, Libya’nın siyasi geleceği ve seçimlere hazırlık gündeme geldi. Taraflar ayrıca 4+4 Komitesi’nin anlaşmasını ve Libya’daki iç uzlaşıların sürdürülmesini ele aldı.
Seçimler için hukuki çerçeve
Görüşmenin ana başlıklarından biri, seçimlerin düzenlenebilmesi için gerekli koşulların oluşturulması oldu. Bu kapsamda 4+4 Komitesi’nin seçimlerin hukuki çerçevesini hazırlama ve Yüksek Ulusal Seçim Komisyonu’nu yeniden yapılandırma çalışmaları değerlendirildi.
Tamamlanan Libya içi uzlaşıların temel alınarak ilerlenmesinin önemi de gündeme geldi. Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu’nun siyasi sürece sağlayacağı destek, görüşülen diğer konular arasında yer aldı.
4+4 Komitesi’nin imzaladığı anlaşma
Ulusal Birlik Hükümeti’ni temsil eden 4 üye ile Libya’nın doğusundaki güçlerin liderliğini temsil eden 4 üyeden oluşan komite, 30 Ağustos’ta Trablus’taki Birleşmiş Milletler misyonu merkezinde anlaşma imzaladı.
Anlaşma, seçim komisyonunun yeniden yapılandırılması ve seçim çerçevesinin değiştirilmesini kapsıyor. Seçim çerçevesi ise seçim sürecini düzenleyen ve yöneten yasalar bütününü ifade ediyor.
Ortak harcamalar ve petrol üretimi
Dibeybe ile Brent’in gündeminde birleşik kalkınma harcamaları anlaşması da vardı. Anlaşmanın tüm hükümlerine ve unsurlarına eksiksiz uyulmasının, kalkınma harcamalarında ortak bir yaklaşım oluşturacağı; mali disiplin ve şeffaflığı artıracağı, kaynakların adil dağıtımını destekleyeceği ve mali-ekonomik istikrarı koruyacağı değerlendirildi.
Libya’daki petrol sektörünün durumu ile Ulusal Petrol Kurumu’na destek verilmesi de görüşüldü. Kurumun üretim istikrarını koruyacak ve sektör yönetimini profesyonel ve şeffaf temeller üzerinde yürütecek kapasiteye ulaşması ele alınan başlıklardan biri oldu.
2026 bütçesinin kalemleri
Libya Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi temsilcileri, kalkınma sürecini ülke genelinde birleştirmek ve paralel harcamaları azaltmak amacıyla 18 Kasım 2025’te "Birleşik Kalkınma Programı" konusunda anlaşmaya vardı.
İki konseyin temsilcileri ayrıca 11 Nisan’da kamu harcamalarının birleştirilmesini ve mali tabloların kabul edilmesini öngören anlaşma ekini imzaladı. Bu uzlaşma, ülkede 13 yılı aşkın süredir görülen ilk benzer mutabakat olarak kayda geçti.
Libya’nın 2026 yılı birleşik bütçesinin yaklaşık 167,36 milyar Libya dinarı, yani 26 milyar doların üzerinde olduğu belirtildi. Bütçede maaşlara 73,36 milyar dinar, destek ödemelerine 44 milyar dinar, işletme giderlerine 10 milyar dinar ve kalkınma projelerine yaklaşık 40 milyar dinar ayrıldı.
Libya’nın iki hükümetli yapısı
Libya’da iki hükümet bulunuyor. Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti batı bölgelerini yönetirken, Temsilciler Meclisi’nin 2022 başında görevlendirdiği ve merkezi Bingazi’de bulunan diğer hükümet doğu ile güneyin büyük bölümünü kontrol ediyor.
Libyalılar, Muammer Kaddafi yönetiminin 1969-2011 döneminin sona ermesinden bu yana devam eden geçiş dönemleri ile siyasi ve silahlı çatışmaların, uzun süredir beklenen seçimlerle sona ermesini umuyor.
