Pakistan, ABD ile İran arasında doğrudan müzakerelerin yeniden başlaması ve aylardır süren savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla yeni bir 60 günlük dönem önerdi. Pakistan hükümetinden kaynaklar tarafından aktarılan öneri, Washington ile Tahran arasındaki anlaşmazlıkların diplomatik yollarla çözülmesini hedefliyor.
İslamabad'ın planı, İslamabad Mutabakatı kapsamında görüşmeleri yeniden canlandırmayı, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için bir çerçeve oluşturmayı ve İran'a uygulanan yaptırımların kaldırılmasını öngörüyor. Washington, Tahran ve İslamabad öneriyi resmi olarak doğrulamadı.
Washington ile Tahran arasındaki şartlar
Pakistan hükümetinden kaynaklar, Mareşal Asım Münir'in son Tahran ziyaretinde İran yönetimine ABD'nin ekonomik yaptırımların önemli bir bölümünü kaldırması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılmasını içeren yeni teklifi ilettiğini ileri sürdü.
Washington, doğrudan görüşmelerin yeniden başlamasıyla boğazın eş zamanlı açılmasını istiyor. İran ise Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasından önce, özellikle Lübnan'ın güneyindeki İsrail kaynaklı ateşkes ihlallerinin sona ermesini şart koşuyor.
İran'ın Hizbullah ve Husilere desteği, güvenlik garantileri ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğü de tarafların uzlaşamadığı başlıklar arasında bulunuyor. İran'ın yeni önerilere olumlu yaklaştığı, ancak temel konularda belirli şartların henüz karara bağlanmadığı aktarıldı.
İslamabad'ın yeni takvimi
Yeni öneri, taraflar için belirlenen önceki 60 günlük takvimin sona ermesinin ardından gündeme geldi. Bu takvim 17 Haziran'da başlamış ve 16 Ağustos'ta tamamlanmıştı.
Pakistan hükümetinden kaynaklar, sürenin bitmesine rağmen ABD ile İran'ın yeni çatışmalar başlatmama konusunda zımni bir uzlaşıya vardığını savundu. Yeni önerilere ilişkin mesajların İslamabad üzerinden iletildiği ve doğrudan müzakerelerden önce bir ön çerçeve üzerinde uzlaşılmaya çalışıldığı belirtildi.
Mareşal Asım Münir'in Tahran ziyaretinde İran yönetimiyle doğrudan görüşmelerin yeniden başlatılması ve Hürmüz Boğazı'nın açılması konuları ele alındı. Ziyarette Münir'e eşlik eden Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, temasların ardından önemli ilerleme sağlandığını söyledi.
İran Cumhurbaşkanlığı Ofisi Sözcüsü Seyyid Mehdi Tabatabai de ziyareti çok verimli olarak niteledi ve önemli diplomatik kazanımlar elde edildiğini belirtti.
Pakistan, İranlı müzakerecileri görüşmeleri yeniden başlatmak üzere İslamabad'a davet etti. Katar'ın başkenti Doha'da toplantı yapılması da seçenekler arasında yer alıyor.
Pakistan'ın arabuluculuk rolü
Pakistan, ABD ile İran'ın 1979'da diplomatik ilişkilerini kesmesinden bu yana gerçekleşen en üst düzey doğrudan görüşmelere ev sahipliği yaptı. İslamabad'da 11-12 Nisan'da düzenlenen görüşmeler sonuç alınamadan sona erdi.
ABD ile İran, 17 Haziran'da İslamabad Mutabakatı'nı imzalayarak nihai anlaşmaya yönelik müzakereleri başlattı. Görüşmeler daha sonra güvenlik garantileri ile küresel enerji arzı ve ticaret açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer özgürlüğü konularındaki anlaşmazlıklar nedeniyle durdu.
Metinde, 8 Nisan'da ateşkes sağlanmasının ardından Pakistan'ın iki ülke arasındaki görüşmelere ev sahipliği yaptığı belirtildi. ABD ve İran, 8-24 Temmuz arasında karşılıklı askeri saldırılar düzenledi; ABD İran içindeki hedefleri vururken İran da Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt dahil bazı Arap ülkelerindeki ABD askeri tesisleri ve ekipmanlarını hedef aldı.
Çatışmaların 28 Şubat'ta başlamasından bu yana İran'da 3 bin 500'den fazla sivil ve askerin hayatını kaybettiği ileri sürüldü. Pentagon ise savaş sırasında personeli arasında 18 ölüm ve 756 yaralanma bulunduğunu açıkladı.
