Suriye ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasındaki teknik iş birliği, barışçıl nükleer teknolojinin ülkeye transferini ve kamu hizmetlerinin toparlanmasını hedefleyen yeni bir çerçeveyle genişletildi.
Suriye Atom Enerjisi Komisyonu Başkanı Mudhar el-Aklah, cuma günü yaptığı açıklamada, komisyon ile UAEA’nın Viyana’da imzaladığı 2026-2031 dönemine ilişkin Ülke Programı Çerçevesi’nin barışçıl nükleer teknoloji transferine ivme kazandıracağını söyledi. Anlaşma, el-Aklah’ın açıklamasından üç gün önce imzalandı.
Yedi alanda iş birliği
Çerçeve; nükleer ve radyasyon güvenliği, sağlık ve beslenme, gıda ve tarım, enerji planlaması ve nükleer bilgi yönetimi, endüstriyel uygulamalar ile su ve çevre olmak üzere yedi temel alanı kapsıyor.
Suriye’nin çarşamba günü UAEA Genel Konferansı’nın 70. Oturumuna katılması, ajansla teknik iş birliğinde önemli bir aşama olarak değerlendirildi. El-Aklah, anlaşmanın sağlık, tarım, su, enerji ve radyasyon güvenliği sektörlerinde nükleer teknolojinin doğrudan kullanılmasına yeni bir ivme sağlayacağını belirtti.
El-Aklah, UAEA ile imzalanan yol haritasının Suriye’nin yükümlülüklere uyumsuzluk statüsünün kaldırılmasını vatandaşlara fayda sağlayacak kalkınma projelerine dönüştürmeye yardımcı olacağını söyledi. Bu sürecin kamu hizmeti sektörlerinin toparlanmasını da destekleyeceğini ifade etti.
Uyumsuzluk kararı sona erdi
UAEA Yönetim Kurulu, 9 Eylül’de, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’yla bağlantılı güvence anlaşması kapsamındaki nükleer yükümlülüklerle ilgili Suriye’nin uyumsuzluk kararını sona erdirdi. Karar, gerekli teknik ve hukuki şartların tamamlanmasının ardından alındı.
El-Aklah ayrıca Suriye’nin Asya-Pasifik bölgesinde araştırma reaktörleri ağı kurulmasına ilişkin çerçeve belgeyi imzaladığını açıkladı. Belge, Suriye’nin araştırma reaktörü de dahil olmak üzere araştırma reaktörlerinin geliştirilmesi ve uzmanlık paylaşımı için bölgesel bir mekanizmadan yararlanmasına imkan sağlayacak.
Suriye Atom Enerjisi Komisyonu, UAEA’nın desteğiyle perşembe günü Viyana’da düzenlenen imza törenine 12 ülkenin temsilcileriyle birlikte katıldı. Bölgesel platform; araştırma reaktörlerinde güvenlik ve emniyet standartlarını güçlendirmeyi, işletme süreçlerini geliştirmeyi, kapasite oluşturmayı ve ortak bilimsel araştırmaları ilerletmeyi amaçlıyor.
El-Aklah, bu adımların Suriye’nin barışçıl nükleer bilim alanındaki konumunu yeniden kazanmasını yansıttığını ve bunun tüm ülkeler için gerekli olduğunu söyledi.
Kamu hizmetlerinin toparlanması amaçlanıyor
Gelişmeler, Suriye makamlarının 8 Aralık 2024’te Beşşar Esed yönetiminin sona ermesinin ardından hayati sektörleri yeniden işler hale getirmeye, kalkınmayı ve ekonomik toparlanmayı ilerletmeye çalıştığı dönemde yaşandı.