ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da toplanan NATO liderlerine İran'a yeni bir askeri saldırı dalgası başlattığını açıkladı. Çarşamba günü başlayan zirvede Trump, Avrupalı müttefiklerini İran savaşında ABD'nin yanında durmamakla eleştirirken, Danimarka'nın yarı özerk bölgesi Grönland'ın ABD kontrolüne geçmesi gerektiğini tekrarladı.
Salı günü Türkiye'nin başkentine gelen Trump, müttefiklerinin İran savaşında ABD'ye gereken desteği vermediğini öne sürdü. Ev sahibi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile dostluğu olmasaydı toplantıyı boykot edebileceğini belirtti.
ABD yönetimi, üç tankere yönelik saldırılara misilleme olarak İran'a yeni askeri operasyonlar düzenledi ve İran'ın petrol satmasına izin veren lisansı iptal etti. Bu adım, Avrupa'da derin hoşnutsuzluk yaratan savaştaki kırılgan ateşkes anlaşmasına son darbe olarak nitelendirildi.
NATO Genel Sekreteri ABD saldırılarını savundu
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD'nin yeni saldırılarını "kesinlikle gerekli" olarak savundu. Rutte zirve öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bir ateşkesiniz var ve İran temelde ateşkesi ihlal ediyor. ABD'nin güçlü bir şekilde tepki vermesinin son derece önemli olduğunu düşünüyorum" dedi.
NATO, Salı günü Avrupalı üyelerinin Trump'ın savunma harcamalarını artırma çağrılarına kulak verdiğini göstermek amacıyla en az 50 milyar dolar değerinde bir dizi silah anlaşması duyurdu.
Trump, zirvede yaptığı konuşmada ittifaktan "çok hayal kırıklığına uğradığını" ve ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşı sırasında ABD'ye "iyi davranılmadığını" söyledi. "Neden yüz milyarlarca dolar harcıyoruz ve onlar bizim için orada değiller? Biz her zaman onların yanında olduk" ifadelerini kullandı.
Trump, Avrupa uluslarını savaş sırasında ABD güçlerinin hava sahalarını ve üslerini kullanmasına izin vermemekle suçladı. Avrupalı yetkililer ise ekonomilerini altüst eden bir çatışma hakkında kendilerine danışılmamış olmasına rağmen ABD güçlerine verdikleri taahhütleri büyük ölçüde yerine getirdiklerini belirtti.
İtalya Başbakanı Meloni'ye yönelik eleştiriler
Trump, son haftalarda eski yakın müttefiki İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'yi eleştirilerinin hedefi haline getirdi. Salı günü Meloni ile ilişkisinin "İran konusunda bize yardım etmeyi reddettiği için biraz kötüleştiğini" söyleyen Trump, onu "iyi bir insan" olarak niteledi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Ankara'da yaptığı açıklamada, "NATO'nun her karış toprağını, kendi topraklarımız da dahil olmak üzere savunmaya hazırız... Elbette Danimarka Krallığı'nı savunacağız" dedi ve Grönland'ın satılık olmadığını yineledi.
ABD Avrupa'dan asker çekme planlarını sürdürüyor
32 NATO lideri Salı akşamı bir akşam yemeğinde bir araya geldi, ancak zirvenin ana oturumu Çarşamba günü gerçekleşiyor. Tüm NATO üyelerinin büyükelçileri, toplu savunmaya "sarsılmaz bağlılık" taahhüdü içeren bir zirve bildirisini onayladı.
Trump yönetimi, askeri odağını Hint-Pasifik'e kaydırmaya çalışırken Avrupalıları savunma harcamalarını artırmaya ve Avrupa'nın konvansiyonel savunmasının birincil sorumluluğunu üstlenmeye zorladı. ABD ayrıca Avrupa'dan asker çekme, NATO savunma planlarına tahsis ettiği güçleri azaltma ve kıtadaki askeri varlığının altı aylık bir incelemesini başlatma kararı aldı.
Avrupalı liderler, kıtanın güvenliği için daha fazla sorumluluk üstlenmeye çalıştıklarını ancak Rusya tarafından istismar edilebilecek savunma boşluklarından kaçınmak için öngörülebilir ve düzenli bir geçiş istediklerini söylüyor.
