ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştireceği önemli görüşme öncesinde, İsrail liderine yönelik açık bir eleştiride bulundu. Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun İran'ın Pickaxe Dağı'ndaki yeraltı nükleer tesisi hakkındaki istihbaratı kamuoyuna açıklamasını sorguladı.
Fox muhabirinin Netanyahu'nun bu konuyu görüşmede gündeme getireceği haberini sorması üzerine Trump, "Bana bunu Bibi'nin söylemesine ihtiyacım yok. Neden dünyaya ilan etmek zorunda kaldı? Pickaxe'te neler olduğunu tam olarak biliyorum, büyük bir sorun değil" dedi. ABD Başkanı, Netanyahu'nun bu bilgileri Washington'ı sürece dahil etmek amacıyla gündeme getirdiğini söyledi.
Basına kapalı Beyaz Saray görüşmesi
İki liderin Beyaz Saray'daki buluşması, 28 Şubat'ta ortaklaşa başlattıkları İran savaşının ardından ilk yüz yüze görüşme oldu. Toplantı düşük profilli başladı; Netanyahu Batı Kanadı'na yan kapıdan girdi. Görüşme basına kapalı yapılırken, İsrail Başbakanlık Ofisi daha sonra Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth'in de Oval Ofis'te hazır bulunduğu fotoğrafları yayımladı.
F-35 programına dair eleştiri
Trump, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada İsrail ile aralarındaki farklılıkları küçümseyerek "Küçük bir farklılığımız var, ancak oldukça yakınız" dedi. Aynı görüşmede İsrail'in Türkiye'ye F-35 savaş uçağı programının yeniden başlatılmasına karşı çıkmasına da değinen Trump, "Açıkçası, biz olmadan ayakta kalamayacak birçok ülkeye karşı çok nazik davranıyoruz. Ve biz olmadan ayakta kalamayacak bir ülke biliyor musunuz? İsrail" ifadelerini kullandı.
Diplomatik arka plan
Trump'ın Netanyahu ile görüşmesi, Washington ile Tahran arasında 13 günlük tırmanmanın ardından başlayan diplomatik temasların gölgesinde gerçekleşti. ABD ve İran arasında haziran ayında imzalanan mutabakat zaptının çökmesi sonrası başlayan çatışmalar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve ABD deniz ablukasının kaldırılmasını sağlamıştı. Netanyahu hükümeti bu anlaşmaya karşı çıkmış ve rejim değişikliğini hedefleyen askerî operasyonlara devam edilmesini istemişti.
Netanyahu'nun hedefleri
Netanyahu, Fox News Sunday Morning Futures programında yaptığı açıklamada, Trump'ın İran konusunda aklındakileri duymak istediğini belirterek "Nasıl ilerleyeceğimize büyük ölçüde o karar verecek. Yoğun askerî çatışmalara dönmeden bunu başarabilirse, neden olmasın?" dedi. İsrail Başbakanı, İran'ın sivil nükleer programına karşı sıfır tolerans politikasını da yineledi. Analistler, İsrail'de ekim ayında yapılması beklenen seçimler öncesinde Netanyahu'nun Trump ile yakın ilişkisini vurgulamak istediğine dikkat çekiyor.
Netanyahu'nun ziyareti ayrıca Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddeti, Gazze'de neredeyse günlük saldırılar düzenleyen İsrail güçlerinin operasyonları ve Lübnan'da süren askerî varlık haberleriyle aynı döneme denk geldi. İsrail ile Lübnan hükümeti arasında varılan ve eleştirmenlerin İsrail'e neredeyse süresiz bir varlık imkânı tanıdığını söylediği son anlaşmanın da liderlerin masasında olduğu belirtiliyor.
ABD'de İran ile savaş geniş bir kesim tarafından desteklenmezken, Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi içinde de artan rahatsızlık sesleri duyuluyor. Buna rağmen Washington'un İsrail'e koşulsuz askerî desteğinde bir değişiklik olmadı.
