Donald Trump’ın yedi günlük ateşkes önerisini reddetmesi sonrası arabulucular, ABD ile ateşkes görüşmelerinin yeniden başlatılması için İran’dan nükleer programında taviz istedi. Girişim, Tahran yönetimini nükleer dosyada müzakereye ikna etmeye yönelik uzun soluklu bir çaba olarak aktarıldı.
İran’ın daha önce sunduğu öneri, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasının sona ermesini içeriyordu. Trump’ın bu öneriyi reddetmesinin ardından arabulucular, Tahran’dan nükleer programı konusunda adım atmasını talep etti.
Tahran diplomasiye açık olduğunu açıkladı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin müzakerelere açık kalmayı sürdürdüğünü, ancak yeni bir askeri müdahaleye karşılık vereceğini söyledi.
"Savaşın yeniden başlamasına tamamen hazırız. Yeni bir saldırganlık karşısında, bu kıyamet savaşı olsa bile kararlılıkla duracağız. Aynı zamanda diplomasiye de hazırız. Seçim Başkan Trump’a ait."
Körfez’deki arabulucular, Trump’ın ateşkes önerisini reddetmesinden bu yana İran’ın herhangi bir taviz vermediğini belirtti. Körfez yetkilileri ise Tahran’ın müzakerelerin ilerlemesi için önce Washington’ın taviz vermesini istediğini aktardı.
Mutabakatın başlıkları
Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman bin Casim Al Sani, Washington ile Tahran arasındaki mesajları taşıyan ülkesinin arabuluculuk çabalarının çatışmayı çözmekte zorlandığını söyledi. Al Sani, çatışmanın "çok karmaşık" olduğunu ifade etti.
İran, Washington’ın haziranda varılan mutabakata dönmesini istiyor. Bu mutabakat, önce Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını, ardından nükleer müzakerelere başlanmasını öngörüyordu. Buna karşılık yaptırımların hafifletilmesi, yurt dışında tutulan milyarlarca dolarlık İran kaynaklarının serbest bırakılması ve ABD ablukasının sona ermesi planlanıyordu.
ABD’li yetkililer, Trump’ın artık söz konusu mutabakata dönmek istemediğini belirtti. Washington yönetimi yaptırımları sıkılaştırırken İran limanlarına yönelik ablukayı da sürdürüyor.
Görüşmelere dahil olan üst düzey bir Orta Doğulu yetkili, İran’ın nükleer programında uzlaşmaya gidebileceğini söyledi. Yetkili, Tahran’ın ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın ardından İsrail’in yeniden saldırmayacağına dair açık güvenceler isteyeceğini belirtti.
Anadolu Ajansının aktardığına göre arabulucuların üzerinde çalıştığı kapsamlı anlaşma taslağında ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını sona erdirmesi, yaptırımları kaldırması ve İran'ın boğazdan geçiş ücreti talebinden vazgeçmesi yer alıyor. ABD ise İran'ın nükleer programında taviz vermesini ve nükleer müfettişlerin ülkeye girişine izin verilmesini istiyor. Yetkililere göre yeni teklif, Haziran 2026'da imzalanıp birkaç gün içinde çöken ve nükleer dosyanın 60 günlük bir takvimde ele alınmasını öngören mutabakata benziyor; hafta sonunda sınırlı bir ilerleme sağlandı.
