ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e, uzun süredir "çok dengesiz" olduğunu söylediği ABD-Çin ilişkilerinin artık adil olduğunu belirtti. İki lider, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi kapsamında Çin’in Shenzhen kentinde bir araya geldi. Bu, Trump’ın mayıs ayında Pekin’e yaptığı ziyaret ve Şi’nin eylül ayında Washington’a gerçekleştirdiği devlet ziyaretinin ardından iki liderin bu yılki üçüncü görüşmesi oldu.
Trump açılış konuşmasında, "Çin’le ilk ilişkimiz çok dengesizdi. Başkanlarımız görevlerini yapmadı. Ancak ilişkiyi adil hale getirdik. Bizim istediğimiz tek şey bu" dedi. Görüşme, yerel saatle 13.30’dan kısa süre sonra Kylin Villa’da başladı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Hazine Bakanı Scott Bessent de görüşme masasında yer aldı.
“Çin de Ukrayna’daki savaşın sona ermesini istiyor”
Trump, Çin’in de ABD gibi Ukrayna’daki savaşın sona ermesini istediğini ve iki ülkenin çatışmanın çözümüne yardımcı olmak istediğini söyledi. Rusya’nın TASS haber ajansına göre Trump, yaklaşık bir saat önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmenin, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin başarılı bir üçlü görüşmesi için zemin hazırladığını belirtti.
Kremlin, Trump-Putin görüşmesinin ana gündeminin Ukrayna olduğunu açıkladı. Putin’in yardımcısı Yuri Uşakov ise görüşmeyi üçlü toplantı için "hazırlık" olarak nitelendirdi.
Hürmüz Boğazı ve İran’ın nükleer programı
Trump, Washington ve Pekin’in Basra Körfezi konusunda da aynı görüşü paylaştığını söyledi. Trump, "ABD ve Çin, Hürmüz Boğazı’ndan enerji akışının sürmesini ve İran’ın nükleer silaha sahip olamamasını sağlamakla ilgileniyor. İkimiz de bunu güçlü şekilde istiyoruz" dedi.
İran, ABD saldırılarının yeniden başlamasının ardından temmuz ayında boğazı tekrar kapattı ve tanker trafiği art arda saldırılara maruz kaldı. Çin, bu su yolundan taşınan petrolün en büyük alıcılarından biri.
“Sen benim dostumsun”
Başkan Trump, Şi ile kişisel ilişkisini defalarca övdü. Trump, "Başkan Şi ve ben olağanüstü bir kişisel ilişki kurduk. Bunu duyduklarında bazı insanlar mutsuz oluyor, ancak ben bundan çok memnunum" dedi ve Şi ile dostluğunun "giderek daha da yakınlaştığını" söyledi.
Trump, Çin liderine dönerek, "Sen benim dostumsun ve çok özel bir ilişkimiz var. İşlerin başında sen ve ben olduğumuz sürece hiçbir zaman sorun yaşamayacağız" dedi.
Çiftçiler, ticaret ve ocak ayı son tarihi
Trump, ABD ihracatı için de destek istedi. Şi’ye, "Çin’in doyumsuz bir iştahı var ve biz bu ihtiyacı karşılayabiliriz" dedi. Reuters, Trump’ın Pekin’den ABD’li çiftçilere yardımcı olacak yeni adımlar atmasını istemeyi planladığını bildirdi. Trump, görüşmelerden "çok, çok güçlü bir sonuç" çıkacağını öngörerek, "Başka hiçbir yerde ABD ve Çin’in yapabildiğini yapabilecek kimse yok" dedi. Ayrıca ABD-Çin ticaret konseyinin ilişkilere denge getirdiğini söyledi.

Trump, kendisiyle Şi’nin önceki gece iki saat boyunca birlikte oturduğunu hatırlatarak, "Her iki taraf da tarifeleri düşürme konusunda anlaştı; ticaretten 30 milyar dolar çıkardık ve tarifeleri çok adil bir şekilde paylaştırdık. İyi iş çıkardık, siz de iyi iş çıkardınız. Çiftçilerimiz çok iyi durumda ve çiftçilerimiz için sizden biraz daha fazlasını isteyeceğim" dedi.
Görüşme, Washington’ın Çin’in gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişimini kısıtladığı ve Pekin’in kritik minerallere yönelik ihracat kontrollerini sürdürdüğü bir dönemde yapıldı. Birkaç kez uzatılan ticaret ateşkesinin 10 Ocak’ta sona ermesi bekleniyor. Trump, çarşamba gecesi düzenlenen APEC yemeğinde Şi ile iki saat görüştüğünü ve Şi’nin kendisini Shenzhen Havalimanı’nda bizzat karşıladığını söyledi.
Reuters’ın aktardığına göre Şi, Trump’a kendisiyle çalışmaya devam etmeye hazır olduğunu söyledi. Çin lideri, iki tarafın stratejik istikrara dayalı yapıcı Çin-ABD ilişkileri için yeni bir tanım ortaya koyduğunu ve bu tanıma saygı, adalet ve karşılıklılık temelinde yeni bir içerik kazandırdığını belirtti.
Trump, Şi ve Putin’in Perşembe günü ilk kez üçlü bir görüşme yapması bekleniyor. Nükleer silahların kontrolü ile Ukrayna ve İran’daki savaşların gündemin başında yer alması bekleniyor.
Fotoğraflar: Reuters (Carlos Barria; Doug Mills/havuz). Videolar: havuz görüntüleri.