Kuzey İrlanda Başbakanı O'Neill, Cardiff'te yapılacak siyasi toplantı öncesinde İrlanda'nın birleşmesi için referandum düzenlenmesi gerektiğini savundu. Toplantıya İskoçya Ulusal Partisi lideri John Swinney ile Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth katılacak.
O'Neill, Donald Trump'ın cumartesi günü "Birleşik İrlanda'yı görmek istiyorum" sözlerini, birleşme ihtimalinin hâlâ siyasi gündemde olduğunun göstergesi olarak değerlendirdi. Bu yaklaşımı, İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın birleşme konusunun gündemde olmadığı yönündeki önceki açıklamasıyla karşılaştırdı.
Partiler ortak çalışma planı hazırlıyor
Galler ve İskoçya'da mayıs ayında yapılan seçimlerin ardından üç partinin birlikte çalışma kararı aldığını söyleyen O'Neill, Cardiff'te işbirliğinin nasıl yürütüleceğinin ele alınacağını belirtti. Görüşmelerin sonunda ortak çalışmalar ve halkların yaşam kalitesinin artırılması konusunda bir mutabakat zaptı imzalanacağını açıkladı.
Toplantıya O'Neill, Swinney ve ap Iorwerth'in yanı sıra Sinn Fein lideri Mary Lou McDonald da katılacak. Liderlerin ortak çıkarlar ile kendi kaderini tayin etme hakkını görüşmesi bekleniyor.
Belfast Anlaşması referandumun dayanağı olarak gösterildi
O'Neill, Londra'daki Birleşik Krallık Parlamentosunun İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın talep ettiği anayasal değişiklikleri gerçekleştirmemekte direndiğini söyledi. Kuzey İrlanda'nın taleplerinin, adadaki çatışmaları sona erdiren 1998 tarihli Belfast Anlaşması çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Belfast Anlaşması'nın imzalanmasının üzerinden 28 yıl geçtiğini ifade eden O'Neill, bu süreçte önemli ilerleme kaydedildiğini ancak İrlanda'nın birleşmesinin ulusal yolculuktaki yeni aşama olduğunu söyledi. Gerekli referandumun Belfast Anlaşması'nın uygulanması anlamına geleceğini savunan O'Neill, Burnham'ın anlaşmadan doğan sorumluluğu gereği Kuzey İrlanda'ya kendi kaderini tayin etme imkânı sunması gerektiğini belirtti.
O'Neill'den ABD'nin Gazze politikasına eleştiri
O'Neill, Trump'ın İrlanda'ya ilişkin görüşünü desteklediğini, ancak Gazze ve ABD dış politikası konusundaki tutumuna kesinlikle katılmadığını söyledi. ABD'nin Gazze'deki politikasını, "soykırıma ortak olma" olarak nitelediği rolü nedeniyle eleştiren O'Neill, bu konudaki tutumlarının değişmeyeceğini belirtti.
ABD'nin İrlanda barış sürecine ilişkin görüşlerinin çoğunu da desteklemediğini ifade eden O'Neill, buna rağmen Belfast Anlaşması'nın imzalanmasına 28 yıl önce ABD'nin yardım ettiğini hatırlattı. Bu nedenle ilişkilerin ve görüşmelerin önemini koruduğunu kaydetti.
Burnham'a birleşme referandumu çağrısı
O'Neill, Burnham'ın geçmişte İrlanda'nın birleşmesinin gündemde olmadığı yönündeki açıklamasını eleştirdi. Cardiff'teki toplantının, konunun hâlâ gündemde olduğunu ve liderlerin ortak hedefler etrafında buluştuğunu göstermesi gerektiğini söyledi.
Hiçbir İngiltere başbakanının İrlanda'nın birleşmesi konusunu gündemden çıkarma hakkı bulunmadığını ifade eden O'Neill, Burnham'a Belfast Anlaşması'ndan kaynaklanan sorumluluğunu yerine getirme çağrısı yaptı.
Cardiff'te buluşacak üç lider, Birleşik Krallık'tan ayrılık yanlısı siyasi çizgileriyle bilinse de toplantıya bölgesel başbakan sıfatıyla değil, parti liderleri olarak katılacak.
