ABD Başkanı Donald Trump, ikinci dönemindeki ilk büyük yapay zekâ düzenleme adımı olarak görülen yürütme emrini onayladı. Yeni karar, en gelişmiş yapay zekâ modellerinin kamuya açılmadan 30 gün önce federal hükümetin erişimine sunulmasını öngörüyor.
Önceki taslakta bu sürenin 90 gün olması planlanıyordu. Nihai metin, bekleme süresinin kısaltılması dışında büyük ölçüde aynı kaldı ve yönetim, şirketlerden zorunlu veri talep eden resmi bir düzenleme yerine gönüllü bir değerlendirme süreci kurdu.
Öne çıkanlar
- Federal hükümet, en gelişmiş yapay zekâ modellerine halka açılmadan 30 gün önce erişebilecek.
- İlk taslakta yer alan 90 günlük inceleme süresi önemli ölçüde kısaltıldı.
- Karar, resmi bir zorunlu regülasyon değil, gönüllü bir sınıflandırma süreci kuruyor.
- Bazı modellerin kritik altyapıya yönelik siber saldırılarda kullanılabileceği yönündeki kaygılar etkili oldu.
- Pentagon ve Adalet Bakanlığı için de ayrı güvenlik ve yaptırım görevleri tanımlandı.
Kararın hazırlanma süreci
Yürütme emri, Beyaz Saray’da üst düzey bir toplantının ardından pazartesi gecesi Trump tarafından onaylandı. Nihai metnin salı sabahı Beyaz Saray ekibi tarafından yazıldığı belirtildi.
Süreçte, Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Susie Wiles ile Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ulusal Siber Direktör Sean Cairncross’un düzenlemenin yeniden canlandırılması için birlikte çalıştığı aktarıldı. Daha önce sürece mesafeli yaklaştığı belirtilen eski yapay zekâ danışmanı David Sacks’ın ise baştaki çekincelerine rağmen görüşmelere dahil olduğu kaydedildi.
Siber güvenlik endişesi öne çıktı
Kararın arkasındaki ana gerekçelerden biri, giderek güçlenen yapay zekâ sistemlerinin kritik altyapıya yönelik siber saldırılarda kötüye kullanılabileceği kaygısı oldu. Kararda Anthropic’in Claude Mythos modeli ve OpenAI’nin GPT-5. 5 modeli gibi ileri sistemler özellikle anıldı.
Yeni çerçeve, hangi modellerin en güçlü olduğuna ilişkin bir belirleme yapmak için federal kurumların kullanacağı sınıflandırma sürecini başlatıyor. Bu süreç sonunda bazı "güvenilir ortaklar" da erken erişim kapsamına alınabilecek.
Şirketlere zorunluluk değil, erken erişim
Metin, klasik bir düzenleyici baskı kurmuyor. Bunun yerine, devletin en gelişmiş modelleri 30 gün önceden görmesini sağlayan gönüllü bir sistem getiriyor ve kurumlara güvenlik açığını halka açılmadan önce tespit etme fırsatı tanıyor.
Bu yaklaşım, teknoloji şirketlerinin tepkisini yumuşatırken hükümete de denetim alanı açıyor. Büyük şirketlerden bazıları kararın açıklanmasının ardından desteğini duyurdu.
Şirketlerden destek mesajı geldi
Anthropic, bu adımı ABD’nin yapay zekâ liderliğini güçlendiren önemli bir gelişme olarak nitelendirdi. Şirket, uygulama sürecinde Beyaz Saray ile çalışmaya hazır olduğunu bildirdi.
Beyaz Saray Sözcüsü Liz Huston ise kararın inovasyon ile güvenliği dengeleyen sağduyulu bir yaklaşımı yansıttığını söyledi. Huston, bu adımın ABD’nin yapay zekâ ve siber güvenlikte küresel üstünlüğünü güçlendirdiğini savundu.
Diğer kurumlara da görev verildi
Karar yalnızca yapay zekâ modellerine erken erişimle sınırlı kalmadı. Pentagon’a, gizli ağlarını 30 gün içinde güçlendirme talimatı verildi. Adalet Bakanlığı’ndan ise yapay zekâ modellerini kullanarak bilgisayar sistemlerine sızan kişilere karşı ceza davaları açması istendi.
Yürütme emri, ABD içinde yeni bir politika hattı açarken, Hazine Bakanı Scott Bessent’in Çin ile benzer sınır ötesi bir çerçeve üzerinde görüşme seçeneklerini araştırmasının da önünü açıyor. Bu temasların, yönetim içi iç politika başlığı netleşene kadar bekletildiği aktarıldı.
Bağlam: Karar, Trump yönetiminin yapay zekâ alanında attığı ilk büyük adım olarak kayda geçti. Yönetimin bundan sonraki adımlarında, teknoloji şirketlerinin hızlı gelişimi ile ulusal güvenlik kaygıları arasında yeni bir denge arayışı öne çıkıyor.