Washington, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki faaliyetlerine tepki olarak, ülkenin güney limanlarına deniz ablukasını yeniden başlattı. Bu hamle, İran'ın petrol ihracatını tamamen durdurdu ve küresel piyasada petrol fiyatlarını varil başına 90 dolara çıkardı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ablukayı uygulamak için boğazdaki gemileri yeniden yönlendirdi ve İran ham petrolü taşıdığı iddia edilen Curaçao bayraklı süper tanker Belma'yı etkisiz hale getirmek için bir saldırı düzenledi. İran'ın boğazdaki gemilere saldırmakla suçlanması, Washington'un İran kıyı bölgelerini bombalamasına yol açtı.
Petrol ihracatı sıfırlandı
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, haziran sonunda yaptığı bir televizyon röportajında, önceki abluka sırasında "bir varil bile petrol ihraç edemediklerini" söyledi. Enerji analisti Hamidreza Shokouhi, yeni kuşatmanın İran'ın günlük en az 1,5 milyon varil petrol ihracatını piyasadan çekeceğini belirtti.
Shokouhi, "Bu, savaş sırasında zaten kullanılmış olan küresel stratejik rezervler üzerinde daha fazla baskı anlamına geliyor" dedi. Analist, Washington'un mutabakat süresince gemilerin Hürmüz Boğazı'nın Umman kıyısına yakın güney rotasını kullanması konusundaki ısrarının mevcut askeri tırmanışa katkıda bulunduğunu ifade etti.
İran ekonomisi ağır darbe aldı
Abluka, İran ekonomisinde enflasyon ve döviz krizini derinleştirdi. İran riyali, Tahran serbest piyasasında 1,93 milyonun üzerinde işlem görerek tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Tahran Menkul Kıymetler Borsası ana endeksi cumartesi günü 120 bin puan (%2,4) daha kaybederek 4,77 milyona geriledi.
Temel gıda maddelerinde yaygın kıtlık yaşanmasa da, yumurta, tavuk ve yemeklik yağ gibi ürünlerin fiyatı bir yıl öncesine göre üç katına çıktı. Tahran'daki Büyük Çarşı'da endüstriyel motor ve ekipman ticareti yapan Borzou, "Satışlarımız çok dengesiz. Piyasa fiyat bulmakta zorlanıyor, geleceğe dair çok fazla istikrarsızlık ve belirsizlik var" dedi.
Karşılıklı saldırılar tırmanıyor
ABD ile İran arasında yedi gecedir süren karşılıklı saldırılar hızla tırmandı. Saldırılarda İran'ın yanı sıra Kuveyt ve Bahreyn de İran füzeleri ve insansız hava araçlarının hedefi oldu. ABD ordusu, özellikle boğaza yakın güney bölgeleri olmak üzere İran genelindeki eyaletleri yoğun şekilde vurdu.
Köprüler, tüneller, limanlar, enerji santralleri ve su tesisleri gibi sivil altyapıların yanı sıra askeri tesisler sistematik olarak hedef alındı. Bazı uzmanlar, bu saldırıların İran'ın kıyı bölgelerine yönelik bir kara işgaline hazırlık olabileceğini öne sürdü.
ABD güçleri, çatışmaların yeniden alevlenmesinin ardından geçen hafta İran'ın kuzeyindeki Gülistan eyaletinde bulunan Ak Tekeh demiryolu köprüsünü vurdu. Ak Tekeh, İran'ı Türkmenistan, Rusya ve Çin'e bağlayan hat üzerinde yer alıyor ve gıda ile demir cevheri gibi ürünlerin taşınmasında kritik öneme sahip.
Enerji analisti Shokouhi, "ABD ve İsrail'in Güney Pars gaz sahalarını, Tahran'daki petrol depolarını ve Mahşehr'deki petrokimya tesislerini vurarak altyapı saldırılarını başlattığını unutmayalım" dedi. Analist, Yemen'deki Husilerin yardımıyla İran'ın, Babülmendep Boğazı'ndaki deniz trafiğini önemli ölçüde aksatabileceğini belirtti.
