Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı ilk BM iklim zirvesi, resmi ABD müzakerecileri olmadan tarihin en yüksek katılımlı iklim konferansı olma yolunda ilerliyor. Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının verdiği bilgilere göre, ilk yedi günde Antalya'daki COP31 Mavi Bölgesi'ne 102.610 kişi kayıt yaptırdı. Mavi Bölge; devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, ulusal delegasyonlar, akredite gözlemciler ve uluslararası kuruluşlara ayrılan alanı ifade ediyor.
Bu sayı, konferansın 20 Kasım'da planlanan kapanışından önce dört gün kalmışken, 2023'te Dubai'de düzenlenen COP28'de kaydedilen 112.724 kişilik tüm zamanlar rekoruna yaklaşıldığını gösteriyor. Bakanlık, halka açık Yeşil Bölge'nin şu ana kadar 212.000 ziyaretçi çektiğini ve 400'den fazlası altı tematik merkezde olmak üzere 1.500'den fazla panele ev sahipliği yaptığını belirterek her iki bölgede de rekor beklediğini açıkladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, nihai sayı açıklanmadan önce bu unvanı COP31'e verdi. Erdoğan, pazartesi günü Ankara'da düzenlenen AK Parti gençlik buluşmasında üniversite öğrencilerine hitap ederken Türkiye'nin farklı kıtalardan 96 lidere ev sahipliği yaptığını söyledi ve COP31'in “organizasyon ve katılım bakımından şimdiye kadarki en başarılı COP olarak kayda geçtiğini” belirtti. COP31 Başkanlığı, ikinci haftayı ilk yedi güne ilişkin öne çıkan görüntülerden oluşan bir video ile başlattı.
İki buçuk dakikalık video, Antalya'daki alandan havadan görüntülerle başlayarak COP31 Müzakere Başkanı Murat Kurum, BM Genel Sekreteri António Guterres ve Erdoğan'ın konuşmalarına; ardından Liderler Zirvesi oturumlarına, yan etkinliklere, gençlik tartışmalarına ve karbon piyasaları paneline geçiyor. Video, “İlk hafta sona erdi” ifadesiyle tamamlanıyor.
144 paragraflık başlangıç metni
Müzakerecilerin artık üzerinde çalışacağı bir metin bulunuyor. Avustralya'nın iklim değişikliği ve enerji bakanı ve COP31 müzakereler başkanı Chris Bowen, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada ilk karar taslağının 144 paragraftan oluştuğunu söyledi. Metin, 160'tan fazla ülke adına gönderilen, toplamda 500'den fazla sayfa tutan 45 sunum temel alınarak hazırlandı. Bowen, Anadolu'nun aktardığına göre görüşmelerin “yapıcı” bir ruhla ilerlediğini belirtti.
Bowen, taslağın çok taraflılık ve Paris Anlaşması'na bağlılığı yeniden teyit ettiğini ve ısınmanın 1,5 santigrat derece sınırını aşma riskini ele aldığını söyledi. Taslakta ayrıca, Türkiye başkanlığının öncülük ettiği bir hedef doğrultusunda elektriğin küresel enerji kullanımındaki payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasına yönelik öneriler ile okyanusların rolüne ve dağ buzullarına bağlı topluluklara ilişkin ifadeler yer alıyor. Bowen, müzakerecilerin 48 madde üzerinde anlaşmaya vardığını ve bakanların çözülmemiş konuları ele almasıyla hafta sonuna kadar metnin en az bir versiyonunun daha hazırlanmasının beklendiğini söyledi.

Bowen, taslağın her tarafın kabul edemeyeceği unsurlar içerdiğini kabul ederek fosil yakıtlar konusunda “sert tartışmalar” beklediğini söyledi. The Guardian'ın haberine göre metin, fosil yakıtlardan uzaklaşmak için hızlandırılmış eylem çağrısı yapıyor. Rusya ve Suudi Arabistan, önceki zirvelerde kabul edilen geniş kapsamlı karar metinlerine itiraz eden ülkeler arasında yer alıyor.
Amerika'nın boş sandalyesi
ABD, Başkan Donald Trump döneminde BM görüşmelerini üst üste ikinci yıl boykot ederek anlaşmanın yazıldığı masada Washington'a yer bırakmadı. The Guardian'ın haberine göre bunun yerine Kongre üyeleri, valiler ve yerel yöneticilerden oluşan yaklaşık 120 Amerikalı COP31'e katılıyor.
Kaliforniya Temsilcisi Jared Huffman, pazartesi günü “America Is All In” pavyonunda gazetecilere yaptığı açıklamada, “ABD'nin geçici olarak boş kalan sandalyesi, Amerikan halkının ve işletmelerinin istediği ya da ihtiyaç duyduğu şeyi temsil etmiyor” dedi. Huffman, ABD'nin gelecekteki bir COP'ta müzakerelere döneceğini öngördü. Maryland Üniversitesindeki Küresel Sürdürülebilirlik Merkezi ile America Is All In tarafından hazırlanan yeni bir analiz, eyalet politikaları, piyasa güçleri ve düşen teknoloji maliyetlerinin ABD emisyonlarını önümüzdeki on yılda 2005 seviyelerinin yüzde 46 altına kadar çekebileceğini ortaya koydu.
Jeotermal enerji, sağlık ve 1,5 derece hedefi
COP31 Başkanlığı ayrıca, 10 Kasım'da Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı ile başlatılan Küresel Jeotermal Hedef 2050 girişiminin 50'den fazla ülke ve Avrupa Birliği tarafından desteklendiğini açıkladı. Taahhüt, jeotermal elektrik ve ısı üretimini 2050'ye kadar 2025 seviyesinin 12 katına çıkarmayı hedefliyor. ABD, dünyanın kurulu jeotermal enerji kapasitesi en yüksek ülkesine sahip olsa da başkanlık destek veren ülkelerin listesini yayımlamadı.
Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Türkiye başkanlığınca başlatılan Antalya Dirençli Sağlık Sistemleri Girişimi'ne ülkelerin destek vermesi çağrısında bulunarak “iklim krizi bir sağlık krizidir” diye yazdı. COP31 Başkanlığının açıklamasına göre Kurum ise Belém 1,5°C Misyonu kapsamındaki üst düzey etkinlikte, Bakü'den Belém'e kaydedilen ilerlemenin Antalya'da somut sonuçlara dönüştürülmesi çağrısı yaptı.

Konferansta pazartesinin teması bilim, sanayi ve teknoloji oldu. Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği ile başlatılan Antalya Yapay Zeka Taahhüdü'nün 80 destek ve 271 somut taahhüt topladığını söyledi. COP31, son müzakere turunun ardından 20 Kasım'da sona erecek.
Video: COP31 Türkiye. Fotoğraflar: Anadolu Ajansı, COP31 Başkanlığı. Kaynaklar: Anadolu, The Guardian, COP31 Başkanlığı.