Avrupa Birliği (AB), İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerine karşı ticari önlemler geliştirmek için harekete geçti. AB dışişleri bakanları, Brüksel'deki bugünkü toplantıda, yerleşimlerle ticareti kısıtlamak için üç farklı seçeneği tartışıyor.
Reuters'ın konuştuğu üst düzey bir AB diplomatı ve bir Avrupalı yetkili, görüşmelerin Avrupa Komisyonu'nun hazırladığı gizli bir belgeye dayandığını belirtti. Bu belgede, ithalat lisansı sistemi, yüksek gümrük vergileri ve tam ticaret yasağı olmak üzere üç ana seçenek yer alıyor.
Karar alma sürecinde zorluklar
Diplomatlar, üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle bugünkü toplantıdan somut bir karar çıkmasını beklemiyor. Anlaşmazlıkların merkezinde, böyle bir kararın nasıl alınacağı sorusu bulunuyor. Bazı diplomatlar, yasağın nitelikli çoğunlukla alınabileceğini savunurken, Komisyon belgesi oybirliği gerektirebileceğine işaret ediyor.
Üye ülkeler arasında bölünme
AB, Orta Doğu politikalarında üye ülkeler arasındaki derin bölünmeler nedeniyle genellikle güçlü adımlar atmakta zorlanıyor. Ancak son dönemde artan yerleşimci şiddeti ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetinin yerleşimleri genişletme politikaları, bazı üye hükümetlerden harekete geçilmesi yönündeki baskıları artırdı.
Politico'nun dört diplomata dayandırdığı habere göre, Belçika, Hollanda ve İspanya gibi ülkeler, Komisyonu İsrail yerleşimleriyle ticareti kısıtlayacak bir öneri sunmaya zorlamaya çalışıyor. Buna karşılık, üst düzey bir Avrupalı diplomat, Almanya'nın herhangi bir gümrük vergisi kararını veto etmeyi veya çekimser kalmayı planladığını söyledi.
Uluslararası hukuk arka planı
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Temmuz 2024'te yayımladığı danışma görüşünde İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalini ve Batı Şeria'daki yerleşim inşasını hukuka aykırı bulmuştu. Divan, devletlerin bu durumun sürmesine yardımcı olan ticari ilişkileri engellemek için adım atması gerektiğini vurgulamıştı.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, geçen yıl bazı Avrupa hükümetlerinin bu görüşü uygulama çabalarını "utanç verici" olarak nitelendirmişti.
Yerleşim faaliyetlerinde artış
İsrail, 3 Temmuz'da Batı Şeria'nın ortasında 13 yeni yerleşim birimi kurma planını onayladı. Filistin İsrail Araştırmaları Merkezi'nin (MADAR) verilerine göre, yerleşim ileri karakollarında son yıllarda büyük bir artış yaşandı. 2012-2022 arasında yılda ortalama 8 yeni karakol kurulurken, bu sayı 2023'te 32'ye, 2024'te 62'ye, 2025'te ise 86'ya yükseldi.
Haziran sonunda Israel Hayom gazetesi, Batı Şeria'daki yerleşimci hareketlerinin, tamamen Filistin kontrolündeki A bölgelerini hedef alan ve Oslo Anlaşması'nı açıkça ihlal eden bir plan hazırladığını yazdı.
AB, daha önce Mayıs ayında, işgal altındaki Batı Şeria'da ciddi insan hakları ihlalleri gerekçesiyle 4 kuruluş ve 3 kişiye yaptırım uygulamıştı.
