ABD federal hükümeti, Colorado Nehri'ndeki su krizini ele almak için alt havza eyaletlerine yönelik önemli bir kısıtlama planını duyurdu. Islah Bürosu tarafından yayımlanan teklif, Arizona, Kaliforniya ve Nevada'nın 2036 yılına kadar yıllık toplamda 3 milyon acre-feet (yaklaşık 130 milyar fit küp) su tasarrufu yapmasını öngörüyor.
İçişleri Bakanı Doug Burgum, "Bakanlığın, Colorado Nehri sisteminin kendisine bağımlı milyonlarca Amerikalı, topluluk ve endüstri için güvenilir ve dirençli kalmasını sağlama sorumluluğu var" dedi.
Kesinti mekanizması ve muafiyetler
Plan kapsamında, kesinti miktarları iki yılda bir havzadaki koşullara göre belirlenecek. Üç alt havza eyaleti, kesintilerin yarısını aralarında paylaşacak; geri kalan kısımda ise öncelikli su hakları devreye girecek.
Colorado, New Mexico, Utah ve Wyoming'den oluşan üst havza eyaletleri ise şimdilik zorunlu kesintiden muaf tutuluyor. Bu eyaletler, ağırlıklı olarak tarım kullanıcıları arasında gönüllü su kesintileri yapabilecek.
Eyaletlerden karışık tepkiler
Alt havzada en düşük öncelikli su haklarına sahip Arizona'nın yetkilileri federal teklifi "kusurlu" olarak nitelendirdi. Arizona Su Kaynakları Dairesi Müdürü Tom Buschatzke, "Bunlar çok sayıda potansiyel yıkıcı etki ve hepimiz için büyük belirsizlikler" ifadesini kullandı.
Nevada Valisi, önerilen kesintileri "gerçekçi olmayan ve yıkıcı" diye tanımlarken, Kaliforniya yetkilileri teklifin önemli bir kilometre taşı olduğunu ancak bitiş çizgisi olmadığını söyledi.
Üst havza eyaletlerinin valileri ise ortak açıklamalarında "Yeni işletme kurallarının, ileriye dönük herhangi bir uygulanabilir planın temelini oluşturması gereken mevcut su kaynağını daha iyi yansıtacağı konusunda umutluyuz" dedi.
Uzmanların değerlendirmesi ve arka plan
Uzmanlara göre, kesintiler tarımı, şehirleri ve kabileleri etkileyerek daha yüksek su faturalarına, yer altı sularına daha fazla bağımlılığa ve ekilmeyen tarlalara yol açabilir.
Arizona Eyalet Üniversitesi'nden su hukuku profesörü Rhett Larson, Phoenix metropolündeki kentlerin tamamen Colorado Nehri'ne bağımlı olmadığını ve muslukların akmaya devam edeceğini, ancak bazı bölgelerde su tarifelerinin artacağını belirtti. Larson, Gilbert kentinde konut su fiyatlarının Nisan 2025'ten bu yana yüzde 50 yükseldiğini örnek göstererek, "Su bitmiyor, ucuz su bitiyor" dedi.
Bu arada, rekor düzeyde düşük kar yağışı, Colorado Nehri'nin iki kilit rezervuarı Mead Gölü ve Powell Gölü'nü 1957'den beri en düşük birleşik seviyesine çekti. Federal hükümetin çevresel incelemeyi cuma günü yayımladığı ve bağlayıcı işletme kurallarının 1 Ekim'e kadar açıklanmasının beklendiği bildirildi.
