ABD Senatosu, Rusya'ya karşı yeni bir yaptırım paketini onaylayarak Temsilciler Meclisi'ne iletti. 'Lindsey O. Graham Rusya'ya Yaptırım Yasası 2026' adlı tasarı, 86'ya karşı 12 oyla kabul edildi.
Ukrayna'ya desteğiyle bilinen ve geçtiğimiz hafta vefat eden Senatör Lindsey Graham'ın adını taşıyan yasa tasarısı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve 20'den fazla üst düzey yetkili ile savunma sanayii şirketlerini hedefliyor. Rusya'nın yaptırımları delmek için kullandığı 'gölge filo' da tasarının kapsamında.
Başkan'a geniş yetkiler
Tasarı, ABD Başkanı'na Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında geniş yetkiler tanıyor. Bu yetkilere göre Başkan, Rus enerjisi, askeri teçhizatı veya yaptırımların delinmesine yardımcı olan ülkelerin en büyük beş alıcısına ABD'ye ihracatlarında yüzde 100'e varan gümrük vergisi getirebilecek. Doğrudan Rusya'dan yapılan ithalata ise yüzde 500'e kadar vergi konulabilecek. ABD, 2025 yılında Rusya'dan 3,8 milyar dolarlık mal ithal etmişti.
Potansiyel hedefler
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) verilerine göre Rus enerjisinin en büyük alıcıları arasında Çin, Hindistan ve Türkiye yer alıyor. Bu ülkeler, tasarının potansiyel hedefleri olarak öne çıkıyor.
Pekin merkezli danışmanlık şirketi Trivium China'dan Even Pay, ABD'nin Başkan Trump'ın bu yıl Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşme öncesinde tarifeleri askıya alabileceğini belirtti. Pay, "Yasalaşırsa, bu düzenleme Trump'a uzun zamandır istediği bir şeyi, yani Rus petrolü ithal eden az sayıdaki ülkeyle birlikte Çin'e yüksek gümrük vergileri uygulama konusunda Kongre'nin iznini verecek" dedi.
Hindistan ise Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Rus enerjisine bağımlılığını azaltma çabalarının sekteye uğraması nedeniyle zor bir durumda. Atlantic Council'den Maia Nikoladze, Hindistan'ın geçici olarak Rus petrolü almaya devam etmek için ABD'den yaptırım muafiyeti aldığını ve gelecekte de benzer muafiyetler isteyebileceğini ifade etti.
Eleştiriler ve yasal belirsizlik
Tasarı, Senatör Maggie Hassan gibi isimlerden eleştiri aldı. Hassan, Rusya'ya yaptırımları desteklediğini ancak maliyeti Amerikan işletmeleri ve tüketicileri tarafından ödenecek gümrük vergilerinin Ukrayna'ya yardımcı olmayacağını savundu. ABD Ticaret Odası da benzer gerekçelerle tasarıya karşı çıkıyor.
Sydney Üniversitesi ABD Çalışmaları Merkezi'nden David Smith, Trump'ın daha önceki gümrük vergilerinin Yüksek Mahkeme tarafından iptal edildiğini ancak bu tasarının IEEPA'ya dayanması nedeniyle hukuki açıdan daha sağlam olabileceğini söyledi. Smith, "Bu, Trump'ın gümrük vergisi yetkisini yasal olarak genişletecek yeni bir mevzuat gibi görünüyor" değerlendirmesini yaptı.
Öte yandan Başkan Trump, tasarıya İran'ı da kapsayacak şekilde değişiklik yapılması talimatı verdi. Analistler, bu eklemenin Demokratların desteğini azaltabileceğini ve tasarının yasalaşma sürecini geciktirebileceğini belirtiyor. Temsilciler Meclisi'nin yaz tatilinde olması nedeniyle görüşmelerin bir süre daha ertelenmesi bekleniyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Graham'ın cenaze töreni için bulunduğu Washington'da Senato'daki oylamayı locadan izledi ve sonucu memnuniyetle karşıladı. Zelenskiy, X'te yaptığı paylaşımda, "Bu, Lindsey'nin planlarının uygulanmasına yönelik ilk adım ve kesinlikle barışa doğru bir adım" ifadelerini kullandı.
