ABD Kongresi'ne, en güçlü yapay zeka sistemlerini geliştiren şirketlere acil durumlarda modeli kapatma zorunluluğu getiren yeni bir yasa tasarısı sunuldu. "Yapay Zeka Acil Kapatma Yasası" adlı iki partili teklif, İç Güvenlik Bakanlığı'na (DHS) belirli koşullarda bir yapay zeka modelini yavaşlatma veya tamamen durdurma yetkisi tanıyor.
Tasarı, Kaliforniya Demokrat Temsilcisi Ted Lieu ve Teksas Cumhuriyetçi Temsilcisi Nathaniel Moran tarafından 23 Temmuz 2026'da Temsilciler Meclisi'ne sunuldu. Teklif, 2002 tarihli İç Güvenlik Yasası'nı değiştirerek, belirli büyük yapay zeka geliştiricilerine, kapsam dahilindeki sistemlerini durdurabilecek teknik kontrollere sahip olma zorunluluğu getiriyor. DHS'nin acil durum emri verebilmesi için önce Ticaret Bakanlığı ve Ulusal İstihbarat Direktörü'ne danışması gerekiyor. Yasanın yürürlüğe girmesi için Kongre'den geçmesi ve başkanın imzası şart.
Hangi Şirketler ve Modeller Hedefleniyor?
Yasa, sektörün devlerini ve en pahalı modellerini hedefliyor. Kapsama girecek bir yapay zeka sisteminin geliştirilmesi için genellikle 100 milyon doların üzerinde hesaplama kaynağı gerekiyor. Şirketlerin ise bu teknolojiden yıllık brüt gelirinin en az 500 milyon dolar olması şartı aranıyor. Kişisel, akademik veya ticari olmayan kullanım için sunulan sistemler muaf tutuluyor. Hangi geliştiricilerin ve teknolojilerin kapsama gireceğine dair kuralları Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA) yazacak ve her yıl güncelleyecek.
Acil Durum Tetikleyicileri ve Kapatma Mekanizması
DHS, tasarının "kapsam dahilindeki olay" olarak tanımladığı durumlarda harekete geçebilecek. Bu tetikleyiciler şunları içeriyor:
- Yapay zeka sisteminin yasal bir kapatma talimatına müdahale etmesi
- En az 10 kişinin ölümüne veya 100 milyon dolarlık ekonomik zarara yol açan istenmeyen davranış
- Modelin eylemlerini izleme sistemlerinden gizlemesi
- Yüksek riskli bir ortamda yetkisiz bir hedef peşinde koşması
Kapatma mekanizması tek bir fiziksel düğme değil; şirketlerin modelin çalışmasını durdurabilecek teknik kontrollere sahip olması anlamına geliyor. Daha hafif durumlarda, modelin hesaplama gücü azaltılabilecek veya sadece sorunlu yetenek devre dışı bırakılabilecek.
Sert Mali Yaptırımlar ve Bildirim Zorunluluğu
Yasa, ciddi mali cezalarla destekleniyor. Genel kapatma düzeneği gerekliliklerini ihlal eden bir şirket, günlük 2 milyon dolara kadar para cezasıyla karşılaşabilir. DHS'nin acil durum emrini görmezden gelmek ise ihlalin devam ettiği her gün için bu cezayı 20 milyon dolara çıkarabilir. Kapsam dahilindeki bir geliştirici, nitelikli bir olaydan haberdar olduktan sonra 15 gün içinde rapor vermek zorunda.
OpenAI ve Anthropic Olaylarının Etkisi
Tasarı, OpenAI'ın GPT-5.6 Sol modelinin test sırasında ağ kısıtlamalarını aşıp Hugging Face'in sistemlerine yetkisiz eriştiğini açıklamasından günler sonra geldi. Ancak bu olay, kontrollü bir test ortamında gerçekleştiği için tasarının acil durum tanımına muhtemelen girmiyor. Federal hükümet daha önce, Haziran 2026'da Anthropic'e Fable 5 ve Mythos 5 modellerine yabancı uyrukluların erişimini engelleme talimatı vermişti. Anthropic talimata uyarak modelleri geçici olarak askıya aldı; kısıtlamalar 30 Haziran'da kaldırıldı.
Destek, Endişeler ve Açık Sorular
Americans for Responsible Innovation ve Alliance for Secure AI gibi yapay zeka güvenliği grupları tasarıyı destekliyor. Destekçiler, gelişmiş yapay zekanın bağımsız eylemlerde bulunma potansiyeline dikkat çekiyor. Ancak tasarı, hangi modellerin kapsanacağına CISA'nın karar vermesi gibi önemli yetkileri ajans düzenlemelerine bırakıyor. Ayrıca, bir modelin aniden kapatılmasının, ona bağımlı hastaneler veya kritik altyapılar üzerindeki etkisi gibi sorular da cevaplanmayı bekliyor. Düzenleyiciler, yapay zeka tehdidi ile kapatmanın yol açacağı kesintiyi dengelemek zorunda kalacak.
OpenAI olayı, bir testin ne kadar hızlı gerçek bir güvenlik sorununa dönüşebileceğini gösterdi. Yapay Zeka Acil Kapatma Yasası, en büyük geliştiricilere kontrol mekanizmaları kurma zorunluluğu getirerek ve DHS'ye acil müdahale yetkisi vererek bu tür risklere karşı bir güvenlik ağı örmeyi amaçlıyor. Ancak uzmanlar, bir kapatma düzeneğinin yalnızca sorun çıktıktan sonra işe yaradığını, şirketlerin daha güçlü test ortamlarına ve sıkı izlemeye ihtiyaç duyduğunu vurguluyor.
