Birleşmiş Milletler'e yönelik ödeme planını Kongreye bildiren ABD hükümeti, 5 milyar doları aşan borcunun 850 milyon dolarlık kısmını karşılamayı planlıyor.
Öngörülen ödemenin 725 milyon doları üyelik katkısı olarak BM'nin genel bütçesine aktarılacak. Haiti ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki BM barış operasyonları için ayrılması planlanan tutar ise 125 milyon dolar olacak.
Dışişleri Bakanlığı'nın planı ayrıntılandıran bildirimleri Kongre üyelerine 4 Ağustos'ta ulaştı. Bildirimler ilk olarak Reuters tarafından haberleştirildi, ardından Associated Press tarafından görüldü.
ABD'nin BM borcundaki kalemler
BM verileri, ABD'nin üyelik katkılarından doğan borcunun 2 milyar dolardan fazlasının genel bütçeyle, yaklaşık 3 milyar dolarının ise barış gücü operasyonlarına ilişkin ödemelerle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Yönetimin BM'ye yaptığı en büyük ödeme olacak
Planlanan tutar, Trump yönetiminin örgütten kapsamlı reform talep etmesinin ardından BM'ye yapacağı en büyük ödeme olma özelliği taşıyor. Yönetim 2025 boyunca örgüte hiç ödeme yapmamış, bu yılın şubat ayında ise 160 milyon dolarlık bir aktarım gerçekleştirmişti.
Aynı dönemde ABD, Dünya Sağlık Örgütü ve UNESCO'dan çekildi; BM'ye bağlı onlarca kuruluşa sağladığı finansmanı da durdurdu.
Örgüt nakit sıkışıklığıyla boğuşuyor
Ödeme planı, BM'nin yıllardır süren likidite krizinin ortasında gündeme geldi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, şubat ayında mali kuralların elden geçirilmemesi ya da üye ülkelerin katkılarını tam ödememesi hâlinde örgütün "yakın bir mali çöküşle" karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunmuştu.
Guterres, krize yanıt olarak 2026 bütçesini yaklaşık yüzde 15 küçülterek 3,7 milyar dolardan 3,2 milyar dolar seviyesine çekmeyi önerdi. Öneri, kadrolu personel sayısında da belirgin bir azalma öngörüyor.
En büyük katkı payı ABD'de
ABD, BM'nin en büyük tek finansörü konumunda. Örgütün katkı payı formülünde en büyük katkı sağlayan ülke için yüzde 22'lik bir tavan uygulanıyor ve bu tavana takılan tek ülke ABD.
BM Şartı'nın 19. maddesine göre, bir üye ülkenin birikmiş borcu son iki tam yıla ait katkı payı tutarına ulaşır ya da bu tutarı aşarsa, o ülke Genel Kurul'daki oy hakkını kaybediyor. Güvenlik Konseyi'ndeki oy hakkı ise borç durumundan etkilenmiyor.
Kongrede itiraz sesleri
Bildirimler Cumhuriyetçi kanattan tepki çekti. Bir Cumhuriyetçi Kongre danışmanı, planın BM'nin Filistinli mültecilere yardım kuruluşuna sağlanan ABD desteğinin durdurulması konusunda "yeterince güçlü görünmediğini" belirtti.
ABD'nin BM nezdindeki temsilciliği, ödeme planıyla ilgili yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Maria Nica / Editor
