Rusya-Ukrayna savaşında diplomatik girişimler sürse de kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşılması için gerekli koşullar henüz oluşmadı. Ukraynalı düşünce kuruluşu Transatlantik Diyalog Merkezi Başkanı Maksym Skrypchenko, ABD’li temsilcilerin Moskova ve Kiev ziyaretlerinin müzakerelerde somut ilerleme sağlamadığını değerlendirdi.
Skrypchenko’nun analizine göre CIA Direktörü John Ratcliffe’in ziyaretinin ardından Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Moskova ile Kiev’e gitmesi, Washington’ın müzakereleri yeniden canlandırma çabasını ortaya koydu. Ancak bu diplomatik temaslar somut bir sonuç üretmedi.
Savaş alanındaki farklı beklentiler
Analizde, Rusya’nın cephedeki baskısının Moskova’ya şartlarını kabul ettirecek ölçekte bir zafer getirmediği, Ukrayna’nın ise işgal altındaki bölgeleri kısa sürede geri almasını sağlayacak avantaja sahip olmadığı ifade edildi. Bu nedenle belirleyici unsurun yalnızca askeri denge değil, tarafların birbirlerinin ekonomik temellerini zayıflatma gücü olduğu kaydedildi.
Ukrayna’nın Rus petrol sektörüne yönelik saldırıları, Moskova’yı savaşın maliyeti karşısında saldırıları karşılıklı olarak sınırlamanın daha yararlı olacağına ikna etme girişiminin bir parçası olarak değerlendirildi. Kiev’in Karadeniz’de deniz taşımacılığı ve tahıl altyapısının korunması, enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulması ve uzun menzilli saldırıların karşılıklı olarak sona erdirilmesi gibi seçeneklere olumlu yaklaşabileceği belirtildi.
Rusya ise ateşkes için atılacak anlamlı adımları, Ukrayna’nın kontrolü altındaki Donbas bölgelerinden çekilmesi şartına bağlıyor. Skrypchenko, bu koşulun Kiev tarafından kabul edilemeyeceğini ve Moskova’nın zamanın kendi lehine işlediğine inandığını yazdı.
Analize göre Moskova, Ukrayna’nın bütçe sorunlarına, gelecekteki Avrupa finansmanına ilişkin belirsizliklere ve Avrupa’da yaklaşan seçimlere odaklanıyor. Rusya’nın petrol sektöründeki kayıpları yönetilebilir gördüğü, kışın yol açacağı yıkım ile mali kısıtlamaların Ukrayna’yı geri adım atmaya zorlayacağını düşündüğü ifade edildi.
Karadeniz’de sınırlı ateşkes ihtimali
Ukrayna, elektrik şebekesi ve gaz altyapısına yönelik saldırılara karşı hazırlık yapıyor. Analizde, hava savunma sistemleri ile güvenilir finansmanın Kiev’in savunma kapasitesi açısından kritik olduğu belirtildi.
Skrypchenko, ABD’li müzakerecilerin ziyaretlerinden ilerleme çıkmadığını ve Moskova’nın eylül ayındaki parlamento seçimlerinin ardından görüşmelere devam edilebileceğini söylediğini aktardı. Kiev ile Washington’ın ise seçimlerden sonra yeni gerekçeler öne sürülerek sürecin geciktirilebileceğini düşündüğü kaydedildi.
ABD’nin gerilimi azaltma karşılığında ekonomik teşvik sunma girişimleri de Moskova’nın savaşı sürdürme isteği ile ekonomik kazanımlara ilgisi arasındaki çelişkiyi çözemedi. Bu durum, kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmanın önündeki siyasi ve ekonomik engellerin devam ettiğine işaret etti.
Analizde, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında Volodimir Zelenskiy ile Donald Trump arasında yapılması planlanan görüşmenin sınırlı bir ateşkes olasılığını ele almak için fırsat yaratabileceği belirtildi. Karadeniz’deki tahıl altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasına ilişkin karar tasarılarının Birleşmiş Milletler bünyesinde dolaşımda olduğu ifade edildi.
Karadeniz’de sağlanabilecek sınırlı bir ateşkesin küresel gıda arzına yönelik riskleri azaltabileceği ve Birleşmiş Milletlerin pratik rolünü ortaya koyabileceği kaydedildi. Skrypchenko, Washington ile Avrupa Birliği ülkelerinin yaptırımlar, teşvikler veya bu iki aracı birlikte kullanarak Moskova’yı yeni bir kış mevsiminin savaş alanında elde edilemeyen bir zafer getirmeyeceğine ikna etmesi gerektiğini savundu.
