Harvard öncülüğünde yürütülen ve pazartesi günü Nature Sustainability dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, ABD'deki en büyük 403 veri merkezi tek bir yılda yaklaşık 25,7 milyon metrik ton karbondioksit saldı. Bu miktar, Danimarka'nın tamamının emisyonlarını aşıyor. Tahmin, yapay zeka alanındaki inşaat patlamasının tam anlamıyla başlamasından önceki Mayıs 2024-Nisan 2025 dönemini kapsıyor.
Araştırmacılar, bulut bilişim hizmetleri sunan, büyük dil modellerini eğiten ve yapay zeka araçlarını çalıştıran en büyük tesis sınıfı olan 403 hiper ölçekli veri merkezini uydu görüntüleriyle belirledi. Her tesisin elektrik tüketimini tahmin eden araştırmacılar, ardından emisyonları bölgesel şebekedeki elektrik santrallerine göre hesaplamak için Çevre Koruma Ajansı verilerini kullandı. Veri merkezleri, çalışma yoğunluklarına bağlı olarak 68 ila 99 teravatsaat elektrik tüketti; bu miktar ABD'nin toplam tüketiminin yaklaşık yüzde 1,8'ine karşılık geliyor. Üst tahmin, Indiana, Michigan ve Tennessee gibi eyaletlerin yıllık tüketimine yaklaşıyor.
“Geriye gidiyoruz”
Elektriğin yaklaşık yüzde 54'ü fosil yakıtlardan sağlandı. Bunun yüzde 38'ini doğal gaz, yüzde 15'ini kömür oluşturdu. İncelenen elektrik tüketiminin yarısından fazlasından yalnızca dört eyalet, Virginia, Oregon, Ohio ve Iowa sorumluydu. Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu, emisyon miktarının 2018 yılına ilişkin önceki tahminden iki ila üç kat daha yüksek olduğunu belirtti.

Harvard'da biyostatistik profesörü ve araştırmanın kıdemli yazarı Francesca Dominici, Associated Press'e yaptığı açıklamada, “Bu, Michigan gibi bütün bir eyaletin veya küçük bir Avrupa ülkesinin CO2 emisyonuna eşdeğer” dedi. Dominici, 2 bin veri merkezinin daha planlanmasının rakamları daha endişe verici hale getirdiğini söyledi. “CO2 emisyonlarını kontrol etme hedefi doğrultusunda geriye gidiyoruz.” Araştırmanın başyazarı Gianluca Guidi ise yeni tesislerin inşa edilmesi ve mevcut kampüslerin araştırma döneminin sona ermesinden bu yana genişlemesi nedeniyle bu ayak izinin “2026'da şimdiden önemli ölçüde daha büyük olabileceğini” belirtti.
Washington'ın katılmadığı Antalya taahhüdü
Aynı gün Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler iklim görüşmelerinde COP31 Başkanlığı ile Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, Antalya Yapay Zeka Taahhüdü'nü başlattı. Taahhüt, imzacıları veri merkezlerini düşük veya sıfır emisyonlu enerjiyle çalıştırmaya, enerji ve suyu verimli kullanmaya, yapay zekanın çevresel ayak izini değerlendirmeye ve raporlamaya, ayrıca gelişmekte olan ülkelerin yapay zekayı iklim eylemi için kullanmasına yardımcı olmaya çağırıyor. BM İklim Şefi Simon Stiell, lansmanda yaptığı konuşmada, “Gelecekte emisyonların azalacağı yönündeki iddialar, artan kirliliği ve bunun iklim felaketlerini daha da kötüleştirmesini bugün mazur gösteremez” dedi.

Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, 16 Kasım itibarıyla taahhüdün 80 destekçisi ve 271 somut taahhüdü bulunduğunu söyledi. The Japan Times'a göre destekçilerden yalnızca yaklaşık 10'u ülke ve ABD, Çin ile Avrupa Birliği taahhüdü imzalamadı. Washington, Başkan Donald Trump döneminde Birleşmiş Milletler iklim görüşmelerini ikinci kez üst üste atlayarak COP31'e resmi müzakereci göndermedi.
COP31 Başkanı Murat Kurum, yapay zekanın hızlı büyümesinin “sorumlu biçimde enerjiyle desteklenmesi ve uygulanması, ayrıca iklim eylemlerinin yararına kullanılması” gerektiğini söyledi. Bağımsız uzmanlar, şirketlerin elektrik tüketimlerini açıklamaması nedeniyle Harvard araştırmasının modellemeye dayanmasını makul buldu. Araştırmaya katılmayan Cornell Üniversitesi enerji sistemleri bilimcisi Fengqi You, “Güvenilir ölçümler ve açıklamalar olmadan çevresel etkileri etkili biçimde yönetemeyiz” dedi.
Kapak fotoğrafı: AP. Fotoğraflar: AA, Wikimedia Commons.