İstanbul’daki Ayasofya’nın altında çalışan arkeologlar, yüzyıllar öncesine dayanan yer altı tünel ağından yaklaşık 3 bin ton çamur ve moloz çıkardı. Böylece dünyanın en tanınmış yapılarından birinin altında bulunan ve uzun süredir erişilemeyen tünel ağının bazı bölümleri açıldı. Fox News, Türkiye Today’e atıfta bulunarak gelişmeyi duyurdu.
16 Ekim’de İstanbul’da bulguları sunan arkeolog Hasan Fırat Diker, yaklaşık bin 600 yıllık tünellerin Romalılar tarafından kentin su dağıtım ve drenaj sisteminin bir parçası olarak inşa edildiğini, aynı zamanda korunaklı bir yer altı alanı olarak kullanıldığını söyledi. Yapıların bazıları, Bizans İmparatoru I. Justinianus döneminde 537’de tamamlanan mevcut Ayasofya’dan daha eski. Diker, tünel ağını modern bir metro sistemine benzetti.

Diker’e göre tüneller, çevredeki sokaklarda biriken yağmur suyunu denize taşıyordu. Araştırmacılar, Sarayburnu bölgesinden Küçük Ayasofya’ya doğru uzanan ve 5. yüzyıla tarihlenen bir Roma caddesine bağlı yer altı güzergâhının yaklaşık 170 metresini temizledi. Kazı ve temizlik çalışmaları Şubat 2025’ten bu yana sürüyor.
Ekip ayrıca 1946’da ilk kez keşfedilen yer altı mezar kompleksinin üst ve alt katlarını temizledi ve kompleksin altında yaklaşık 1,5 metre daha kazı yaptı. Mevcut binadan da daha eski olan mezar odaları, yüzyıllar boyunca çamurla dolmuştu. Diker, bugünkü Ayasofya’nın aynı alana inşa edilen üçüncü yapı olduğunu söyledi.
Araştırmacılar, yer altı ağının daha büyük bölümünü ziyaretçilere açmayı umuyor ve arkeolojik kalıntıların sergileneceği bir sergi planlıyor. UNESCO Dünya Mirası Alanı’nın bir parçası olan Ayasofya, yaklaşık bin yıl boyunca katedral olarak hizmet verdi; İstanbul’un 1453’te Osmanlılar tarafından fethedilmesinin ardından camiye dönüştürüldü, 1935’te müze oldu ve 2020’de yeniden cami olarak kullanılmaya başlandı.