Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’ya karşı öğrencilerin öncülük ettiği ayaklanma, cumartesi günü beşinci gününde tırmandı. Başkent Tiran’da polis göstericilere ilk kez plastik mermiyle müdahale etti. Göstericiler Rama’nın ofisinin yakınında taş, molotofkokteyli ve havai fişek attı, yakınlarda bir otomobil ateşe verildi.
Öğrenci eylemleri, Arnavutluk’un el değmemiş güney kıyısında ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kurduğu bir şirketle bağlantılı lüks turizm projesine karşı çıkmak için kurulan “Flamingo” hareketinin aylardır süren gösterileriyle birleşti. Hareket artık yolsuzluk iddiaları nedeniyle Rama’nın istifasını da talep ediyor.
Beşinci gün: Barikatlar ve plastik mermi
Cumartesi günü binlerce genç Tiran’ın merkezindeki Eğitim Bakanlığı önünde toplandı; otomobilleri ve çöp konteynerlerini ateşe vererek yanan barikatlar kurdu. Öğrenciler bakanlık avlusuna alev alev yanan bir valiz fırlattı; bunun daha iyi bir gelecek için göç etmeyi reddetmelerinin simgesi olduğunu söylediler.
Ulusal Emniyet Müdürü Skender Hita, plastik mermilerin “sınırlı şekilde” kullanıldığını doğruladı. Hita’ya göre beş günde 167 kişi gözaltına alındı, 132 polis yaralandı. Sağlık Bakanlığı cumartesi günü 9 gösterici ve 4 polisin tedavi edildiğini açıkladı; yetkilerini aşıp aşmadıkları soruşturulan 7 polis açığa alındı.
Olaylar başkentin dışına da taştı. Liman kenti Draç’ta göstericiler bir postaneye zarar verdi ve yolları yanan barikatlarla kapattı; eylemler Elbasan ve İşkodra’daki üniversitelere de ulaştı.
Tiran’da ateşle geçen bir hafta
Son şiddet dalgası 13 Ekim Salı günü Eğitim Bakanlığı önünde başladı. Öğrenciler karşılanamaz harçları, köhne üniversiteleri, kıt iş olanaklarını ve hükümetteki yolsuzluğu gerekçe gösteriyor. Tiran Siyasi Araştırmalar Enstitüsü’nden Afrim Krasniqi, öğrencilerin tırmanıştan önce yaklaşık üç ay barışçıl protesto yaptığını ancak taleplerinin “büyük ölçüde görmezden gelindiğini” söyledi.
Göstericiler o günden bu yana başbakanlık ofisini, bakanlık binalarını ve banka şubelerini ateşe verdi. Bir videoda göstericilerin Ekonomi Bakanlığı’nı basıp ofisleri talan ettiği görülüyor.
Başka bir videoda, karşısında yangınlar yanan yolda elleri arkasında kıpırdamadan duran tek bir çevik kuvvet polisinin üzerinde meşaleler patlıyor.
Bir başka görüntüde ise alevlerin sardığı bir binanın önünde iki kolunu kaldıran bir gösterici görülüyor.
Hafta başında şiddetin ikinci geceye taşınmasıyla birçok resmî bina ağır hasar gördü, en az biri ateşe verildi.
Rama: “Seçim yaptık, devrim değil”
2013’ten bu yana ülkeyi yöneten ve geçen yıl dördüncü dönemini kazanan Rama istifa etmeyi reddediyor. Rama, Reuters’a “Geçen yıl seçim yaptık, devrim değil” dedi. Şiddeti “en akıl dışı nefrete” ve “Arnavutluk’un huzur içinde olmasını istemeyen yabancı ellere” bağladı.

Rama cumartesi günü daha yumuşak bir ton kullanarak hükümetinin öğrencilere saygı duyduğunu ve gösteri haklarını koruyacağını söyledi, muhafazakâr muhalefeti ise şiddeti kışkırtmakla suçladı. Aralık 2018’de eğitim masraflarına karşı yapılan öğrenci eylemleri Rama’yı sekiz bakanı görevden almaya ve bir “Üniversite Paktı” başlatmaya zorlamıştı.
Avrupa’daki dalganın parçası
Arnavutluk’taki olaylar, Avrupa genelindeki daha geniş bir öğrenci hareketi dalgasının parçası. Fransa’da öğretmen açığı ve dökülen okullar nedeniyle haftalardır süren lise eylemleri cumartesi günü hayat pahalılığı gösterileriyle birleşti; Fransa Eğitim Bakanlığı devlet liselerinde ders saatlerinin yaklaşık yüzde 10’unun öğretmensiz kaldığını söylüyor. İtalya’da göstericiler Eğitim Bakanlığı’na meşale attı, Torino’da polis okulları işgal eden öğrencilere biber gazı ve tazyikli suyla müdahale etti. Cumartesi günü Milano ve Brüksel’de de çatışmalar çıktı.
Arnavut gazeteci Arlis Alikaj, ülkesindeki olayları “aylardır bastırılan şikâyetlerin kaynama noktası” olarak nitelendirdi. Alikaj’a göre gençler sistemsel değişim isterken muhalefet grupları siyasi kazanç peşinde.