Rusya-Ukrayna savaşındaki en hassas bölgelerden biri olan Zaporijya Nükleer Santrali'ndeki güvenlik koşulları giderek kırılganlaşıyor. Dış elektrik tedarikindeki sık kesintiler, tesis çevresindeki askeri faaliyetlerin sürmesi, personel kayıpları ve yakıt sevkiyatındaki zorluklar nükleer güvenliğe ilişkin endişeleri artırıyor.
Santral, 20 Ağustos'ta yüksek gerilim hattının hasar görmesinin ardından dış elektrik tedarikini bir kez daha kaybetti. Kritik güvenlik sistemlerinin çalışmasını sürdürmek için acil durum dizel jeneratörleri devreye alındı.
Tesisin Rusya tarafından atanan yönetimi, gerekli güvenlik önlemlerinin uygulandığını ve olağan dışı radyasyon seviyeleri tespit edilmediğini açıkladı.
2026'da 15. tam elektrik kesintisi
Ukrayna'nın devlet nükleer enerji şirketi Energoatom, son olayın Zaporijya Santrali'nde 2026'nın başından bu yana dış elektrik bağlantısının tamamen kaybedildiği 15. olay olduğunu açıkladı.
Energoatom, tesisin savaşın başlamasından bu yana 27 tam elektrik kesintisi yaşadığını bildirdi.
Energoatom Başkanı Pavlo Kovtoniuk, acil durum dizel jeneratörlerinin giderek daha sık kullanılmasının ekipman yıpranmasını hızlandırdığı uyarısında bulunarak tesisin kırılganlığının sürdüğüne dikkat çekti.
Reaktörler kapalı ancak hâlâ elektriğe ihtiyaç duyuyor
Zaporijya Nükleer Santrali'ndeki altı reaktörün tamamı şu anda kapalı ve elektrik üretmiyor. Ancak bu durum, tesisin artık dış elektrik tedaridine ihtiyaç duymadığı anlamına gelmiyor.
Nükleer yakıtın soğutulması ve diğer kritik güvenlik sistemlerinin çalıştırılması için elektrik gerekli olmaya devam ediyor.
Dış elektrik kesildiğinde, bu sistemlerin çalışmasını sürdürmek için gereken elektriği acil durum dizel jeneratörlerinin sağlaması gerekiyor. Bu nedenle uzun süreli veya tekrarlanan kesintiler, santralin güvenlik marjlarına yönelik en ciddi risklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Santral çevresindeki saldırılar endişeleri artırıyor
Elektrik kesintilerinin yanı sıra tesis içinde ve çevresinde yaşanan askeri olaylar da güvenlik endişelerini artırmayı sürdürüyor.
18 Ağustos'ta nükleer santral çalışanlarının kullandığı bir otobüs durağının yakınında bir insansız hava aracı patladı; olayda bir kişi hayatını kaybetti, birkaç kişi yaralandı.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), olayı tesiste çalışan personeli doğrudan etkileyen ciddi bir güvenlik gelişmesi olarak nitelendirdi.
Rusya saldırıdan Ukrayna'yı sorumlu tutarken Kyiv, santralin çevresindeki tehlikelerin tesisin Rusya tarafından işgal edilmesinden kaynaklandığını savunuyor.
UAEA, nükleer güvenliği tehlikeye atabilecek askeri faaliyetlerden kaçınılması ve tüm tarafların azami itidal göstermesi çağrısını defalarca yineledi.
Savaşın en ciddi nükleer risklerinden biri
Altı reaktöre sahip Zaporijya Nükleer Santrali, Avrupa'nın en büyük nükleer enerji tesisi. Santral, Mart 2022'den bu yana Rusya'nın kontrolünde bulunuyor.
Tesis, savaş öncesinde 10 ayrı dış elektrik hattına erişime sahipti. UAEA'nın temmuzda yayımladığı verilere göre kullanılabilir dış bağlantıların sayısı yalnızca bire düştü; bu durum santralin elektrik tedarikinin ne kadar kırılgan hâle geldiğini gösteriyor.
Tesiste şu anda olağan dışı radyasyon seviyeleri bildirilmedi.
Ancak elektrik altyapısının zarar görmeye devam etmesi, acil durum jeneratörlerine tekrar tekrar başvurulması ve tesis çevresindeki askeri faaliyetlerin sürmesi, Zaporijya'yı Rusya-Ukrayna savaşının en ciddi nükleer güvenlik endişelerinden biri olmaya devam ettiriyor.
