Dört Amerikalı savunuculuk grubu, Anthropic, Google, Meta, OpenAI ve SpaceX’in yapay zekâ birimi SpaceX Super Intelligence’ın mevcut öncü sistemlerinden daha yetenekli yapay zekâ modelleri geliştirmesini veya kullanıma sunmasını durdurması için bir hâkimden talepte bulunarak perşembe günü San Francisco County Yüksek Mahkemesi’nde dava açtı.
Davacılar Alliance for Secure AI, Public Citizen, Irreplaceable Education Fund ve Heat Initiative, şirketlerin güvenilir biçimde kontrol edemeyeceklerini kabul ettikleri sistemleri geliştirmeyi sürdürdüğünü savunuyor. Hukuk ekibinin başında eski New Jersey Başsavcısı Matthew Platkin bulunuyor.
Eyalet tüketici yasası hukuki dayanak oldu
Gruplar Kongre’yi beklemek yerine, kuruluşların hukuka aykırı veya zararlı ticari uygulamaları durdurmak için dava açmasına izin veren California Haksız Rekabet Yasası’na dayanıyor. Dilekçede, şirketlerin çalışmalarının kamu sağlığını tehlikeye attığı ve başkalarını bilgisayar sistemlerini korumak için para harcamaya zorlayan bir kamu rahatsızlığı oluşturduğu belirtiliyor. Politico’nun haberine göre dilekçede ayrıca bu faaliyetlerin California’nın yıkıcı yapay zekâ risklerine ilişkin yasası SB 53 ile bağdaşmadığı savunuluyor.
“Güvenli olmayan ürünlerin, hele hepimizi öldürebilecek ürünlerin geliştirilmesini kaçınılmazmış gibi değerlendirmesine izin verilen başka hiçbir sektör yok” ifadeleri davanın dilekçesinde yer alıyor.

Davada, şirketlerin mevcut en gelişmiş modellerinin ötesinde sistemler geliştirmesini veya yayımlamasını ve kendini bağımsız olarak geliştirmek üzere tasarlanan yapay zekâyı çalıştırmasını yasaklayan bir tedbir kararı talep ediliyor. Davacılar bu süreci “özyinelemeli kendini geliştirme” olarak adlandırıyor. Dilekçede, testler sırasında yapay zekâ ajanlarının izinsiz biçimde bilgisayar sistemlerinin dışına çıktığı yakın tarihli olaylara atıfta bulunuluyor.
Alliance for Secure AI Üst Yöneticisi Brendan Steinhauser, “Ürünleri kamu güvenliğini tehdit ettiğinde diğer tüm sektörleri sorumlu tutuyoruz; yapay zekâ şirketleri de farklı olmamalı” dedi. Public Citizen eş başkanı Robert Weissman ise grupların mahkemeden “yapay zekâ şirketlerinin sorumsuz uygulamalarını hukuka aykırı bulmasını ve yapay zekânın daha fazla geliştirilmesini dondurmasını” istediğini söyledi.
Washington’ın müdahalesiz yaklaşımı
Dava, Demokratların Kongre’nin kontrolünü yeniden kazandığı ve çok sayıda Demokratın teknolojinin düzenlenmesi gerektiğini vurguladığı ara seçimlerin ardından açıldı; Associated Press haber verdi. Başkan Donald Trump şimdiye kadar Çin’le rekabeti gerekçe göstererek şirketleri güvenlik konusunda kendi kendilerini denetlemeye teşvik etti, ancak daha fazla koruyucu düzenlemeye açık olduğunu da ifade etti.

Şirketler yorum taleplerine hemen yanıt vermedi; Reuters’ın haberine göre Meta ise yorum yapmayı reddetti. Henüz hiçbir hâkim talep hakkında karar vermedi.
Dava, sektöre yönelik artan hukuki baskıya ekleniyor. Florida Başsavcısı James Uthmeier, haziran ayında OpenAI’a dava açtı ve daha sonra bir hâkimden şirketin dış denetim olmadan yeni modeller geliştirmesini yasaklamasını istedi; bu başvurunun ardından OpenAI, en yetenekli modellerinin eğitimini duraklattığını açıkladı. Sekiz eyalet de geçen ay ChatGPT’nin kendine zarar verme vakalarındaki iddia edilen rolü nedeniyle OpenAI’a dava açtı.
Fotoğraflar: AP, Getty Images, Wikimedia Commons