ABD federal yönetimi, Colorado Nehri’ni paylaşan yedi eyalet ortak bir uzlaşmaya varamazsa, yaz sonuna kadar nehir için yeni bir 10 yıllık işletme çerçevesi uygulamaya hazırlanıyor. Açıklama, nehir havzasında kayıtlara geçen en kötü su yılının ortasında geldi.
Bureau of Reclamation’ın geçici komiseri Scott Cameron, kararın bu hafta Boulder, Colorado’daki bir su konferansında duyurulduğunu söyledi. Cameron, mevcut yönlendirme düzeninin eylül sonunda sona ereceğini, bu yüzden 1 Ekim’e kadar yeni kuralların yürürlükte olması gerektiğini vurguladı.
Müzakerelerde çıkmaz derinleşiyor
Colorado, Utah, Wyoming ve New Mexico’dan oluşan yukarı havza ile Arizona, California ve Nevada’yı kapsayan aşağı havza arasındaki görüşmeler uzun süredir sonuç vermiyor. Eyaletler, kasım ve şubat aylarındaki son tarihlere de uyum sağlayamadı.
Cameron, federal yönetimin tercih ettiği seçeneğin 10 yıllık bir çerçeve olduğunu ve bu planın iki yılda bir yeniden değerlendirileceğini anlattı. Bu yaklaşımın, bölgede suyun olağan dışı koşullarda yönetilmesi için daha kısa aralıklarla operasyonel kararlar alınmasına imkân vereceğini söyledi.
Yetkili, uzun vadeli bir anlaşma istediklerini, ancak yedi eyaletin iki yıllık bir uzlaşıda bile zorlandığını belirterek şimdilik 10 yıllık çerçevenin devreye sokulmasının daha gerçekçi görüldüğünü ifade etti.
Nehirde su seviyesi tarihi dipte
Colorado Nehri, ABD’de ve Meksika’da yaklaşık 40 milyon kişiye su sağlıyor, ayrıca 5 milyondan fazla dönüm tarım arazisinin sulamasında kullanılıyor. Ancak havzadaki akış, son yüzyılda yaklaşık üçte bir azaldı; talep ise arzın önüne geçti.
Son araştırmalar, bir başka kurak kışın Mead ve Powell göllerini neredeyse kuruma noktasına getirebileceğini ortaya koyuyor. Özellikle sonbaharda Powell Gölü’ndeki seviyenin Glen Canyon Barajı’nın hidroelektrik üretimini durduracak kadar düşebileceği ifade ediliyor.
Su seviyesi bu eşiğin altına iner ise su, barajdan yalnızca dört alt çıkış yoluyla akabilecek. Ancak federal kurumun çalışmaları, bu çıkışların uzun süre kullanılmasının baraja zarar verebileceğini gösteriyor. Su daha da düşerse göl, barajın aşağı havzaya su bırakmasının mümkün olmadığı "ölü havuz" seviyesine yaklaşabilir.
Eyaletler, kabileler ve Meksika aynı masada değil
Federal yetkili, planın her iki yılda bir yeniden gözden geçirileceğini ve havzanın hidrolojik koşullarına göre uyarlanacağını söyledi. Ancak Colorado’nun müzakerecisi Becky Mitchell, iki yılda bir pazarlığın çok zor olacağını, sürekli görüşmenin topluluklar ve projeler için finansman ile planlama belirsizliği yaratacağını dile getirdi.
Mitchell, görüşmeler uzadıkça yukarı ve aşağı havzaların kendi hukuki yorumlarına daha fazla sıkışacağını, bunun da eyaletler, federal yönetim ve su kullanıcıları arasında uzun davaları gündeme taşıyabileceğini söyledi. Ona göre mahkemeler suyu geri getirmiyor ve belirsizliği de ortadan kaldırmıyor.
Güney Nevada Su İdaresi’nin genel müdürü John Entsminger de her iki yılda bir yeni plan yapılmasını iyi bir çözüm olarak görmediğini söyledi. Uzlaşma sağlanamaması halinde davaların açılabileceğini, fakat bu süreç sürerken de yönetim kurallarına ihtiyaç duyulacağını belirtti.
Colorado Nehri havzası, yüzyılı aşan karmaşık anlaşmalar ve yasal düzenlemeler bütünüyle yönetiliyor. Entsminger, yedi eyalet "Nehir Yasası" konusunda anlaşamazsa son sözü başka kurumların, muhtemelen mahkemelerin ya da Kongre’nin söylemek zorunda kalacağını ifade etti.
Meksika adına daha önceki su görüşmelerinde danışmanlık yapan Carlos de la Parra, mevcut durumu davet edildiği bir evde yemeğin hazır olmamasına benzetti ve ev sahiplerinin kendi aralarında tartıştığı için misafirin bekletildiğini söyledi.
Kabileler daha güçlü temsil istiyor
Colorado Nehri’ne bağımlı ABD kabileleri de egemen topluluklar olarak sürece bağlı olsa da, mevcut görüşmelere sınırlı katılım sağlıyor. Colorado River Indian Tribes Başkanı Amelia Flores, kalıcı ve gerçek bir çözüm için kabilelerin tam ve aktif katılımının zorunlu olduğunu vurguladı.
Flores, havzadaki tescilli su haklarının dörtte birinden fazlasının kabilelere ait olduğunu hatırlattı. Kabilelerin sürecin dışında bırakılmasının egemenliklerini ve varlıklarını tehdit ettiğini söyledi.
Flores, yaşayan ve işleyen bir Colorado Nehri ekosisteminin en az hava kadar önemli olduğunu belirterek, nehrin geleceğinin yalnızca teknik bir paylaşım meselesi değil, aynı zamanda yaşam kaynağıyla ilgili bir konu olduğunun altını çizdi.
Gila River Indian Community yöneticisi Stephen Roe Lewis de önerilen çerçeve konusunda ciddi kaygı taşıdıklarını söyledi. Nehir üzerindeki anlaşmazlıklar derinleşirken, federal yönetimin önüne koyduğu 10 yıllık plan bölgedeki pazarlıkların yönünü belirleyebilir.