Washington DC'deki Senato İç Güvenlik Komitesi'nde düzenlenen duruşma, pandemiye verilen yanıt ve virüsün kökeni konusundaki siyasi kutuplaşmayı bir kez daha gözler önüne serdi. Eski Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü (NIAID) Direktörü Dr. Anthony Fauci'nin ifade verdiği oturum, özellikle Cumhuriyetçi senatörlerin uzun süredir dile getirdiği eleştirilerin sahnesi oldu.
Duruşma öncesinde Başkan Donald Trump, sosyal medyadan Fauci'yi Çin adına örtbas operasyonu yapmakla suçladı. Komite Başkanı Senatör Rand Paul liderliğindeki Cumhuriyetçiler, SARS-CoV-2 virüsünün Çin'in Vuhan kentindeki bir laboratuvardan sızdığı iddiasını yineledi.
Beyaz Saray'ın iddiaları ve bilimsel çürütmeler
Geçen yıl Beyaz Saray, Cumhuriyetçilerin hazırladığı bir rapora dayanarak virüsün "doğada bulunmayan bir biyolojik özelliğe" sahip olduğunu ve tüm vakaların "tek bir giriş" ile başladığını ileri sürmüştü. Ancak uzmanlar bu iddiaların her ikisinin de yanlış olduğunu belirtti. California Üniversitesi'nden Profesör Joel Wertheim, virüsün hücrelere giriş mekanizmasının diğer koronavirüslerde doğal olarak görüldüğünü açıkladı. 2022'de yayımlanan iki çalışma ise virüsün insanlara en az iki farklı yoldan bulaştığını ortaya koydu.
Fauci'nin susma hakkı ve günlük kayıtları
85 yaşındaki Fauci, Çarşamba günkü oturumda yaklaşık 100 kez anayasal susma hakkını kullanarak dikkat çekti. Daha önce Başkan Joe Biden tarafından affedilen Fauci, duruşmanın kendisini tuzağa düşürme girişimi olduğunu söyledi. Cumhuriyetçi senatörler ise Fauci'nin özel günlüğünden alınan kayıtların, pandeminin ilk günlerinde halkı yanıltıcı açıklamalar yaptığını gösterdiğini iddia etti.
Günlük kayıtlarında Fauci, Şubat 2020'deki bir toplantıda virüsün insan yapımı olma olasılığı konusunda "tam bir mutabakat olmadığını" yazmıştı. Ayrıca 26 Ocak 2020 tarihli bir notunda, ilk enfeksiyonun Vuhan'daki canlı hayvan pazarıyla bağlantılı olmadığını, pazarın "kaynak değil, yayıcı" olduğunu belirtmişti. Fauci'nin avukatları, onun laboratuvar sızıntısı teorisini "komplo teorisi" olarak adlandırmadığını, sadece bununla ilişkili bazı komplo teorilerini reddettiğini vurguladı.
Bilim dünyasında köken tartışması
Bilim camiasında hakim görüş, virüsün büyük olasılıkla bir hayvandan insanlara zoonotik yolla geçtiği yönünde. 2024'te virologlar arasında yapılan bir anket, katılımcıların çoğunluğunun doğal bulaşmanın laboratuvar sızıntısından daha olası olduğunu düşündüğünü, ancak laboratuvar ihtimalini tamamen dışlamanın mümkün olmadığını gösterdi. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2025'te yayımladığı rapor da mevcut kanıtların zoonotik sıçramaya işaret ettiğini belirtti, ancak tüm hipotezlerin masada kalması gerektiğini ekledi.
Seçim öncesi siyasi manevra iddiası
Demokratlar, Kasım'daki ara seçimlerden sadece üç ay önce düzenlenen duruşmanın siyasi bir manevra olduğunu savunuyor. Komitenin üst düzey Demokrat üyesi Gary Peters, Cumhuriyetçileri "tarihi yeniden yargılamakla" ve "bir kişiyi günah keçisi yapmakla" suçladı.
Kamuoyunda güven erozyonu
Haziran 2026'da yapılan bir ankete göre, federal sağlık kurumlarına güven Trump'ın göreve başlamasından bu yana sert bir düşüş yaşadı. Katılımcıların yalnızca yüzde 50'si Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) tavsiyelerine güvendiğini söylerken, bu oran 2025 baharında yüzde 77 idi. Katılımcıların yaklaşık yüzde 69'u ise federal sağlık önerilerinin liderlerin kişisel görüşlerinden fazla etkilendiğini düşünüyor.
Uzmanların değerlendirmesi
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Stephen Morrison, duruşmanın "derin partizan ayrılıkların bir yansıması" olduğunu, ancak yeni bir bilgi sunmadığını ifade etti. Morrison, Cumhuriyetçilerin Fauci'ye yönelik yaklaşımının üst düzey bilim insanlarının hükümette çalışma isteğini azaltabileceği uyarısında bulundu. Fauci'nin günlükleri, New York Belediye Başkanı'na okulları kapatması yönünde verdiği tavsiyeler gibi kamuoyuna yansımayan bazı perde arkası rollerini de ortaya çıkardı.
