Google ve Kaliforniya Üniversitesi San Diego (UC San Diego), eski akıllı telefonları yeniden kullanarak bulut bilişim altyapısına dönüştürmek için bir işbirliği yaptı. 'Telefon kümeleme' adı verilen proje, kullanım ömrünü tamamlamış telefonların anakartlarını alarak, bunları Linux işletim sistemiyle çalışan küçük sunucular haline getiriyor.
İlk büyük ölçekli uygulama, 2026 sonbaharında UC San Diego kampüsünde hayata geçecek. Burada 2.000 Pixel telefonun anakartları, ekran, batarya ve kamera gibi bileşenlerinden sökülerek kullanılacak. Hazırlanan anakartlar, 25 ila 50'şerli gruplar halinde kümelere ayrılacak ve Kubernetes ile yönetilen konteyner uygulamaları çalıştıracak.
Düşük karbonlu ve ekonomik bir alternatif
Google, yapay zekâ talebinin veri merkezlerine yükünü artırdığı bir dönemde, bu projeyle hem maliyetleri düşürmeyi hem de karbon ayak izini azaltmayı hedefliyor. Şirket, bir telefonun üretiminden kaynaklanan karbon salımının yaklaşık yarısının anakarttan geldiğini belirtiyor. Bu nedenle anakartın geri kazanılması çevresel açıdan en değerli adım olarak görülüyor.
Telefon işlemcileri sunucu işini yapabilir mi?
Testler, modern akıllı telefon işlemcilerinin tek çekirdek performansının bazı çok çekirdekli sunucularla rekabet edebileceğini gösteriyor. Google'ın paylaştığı bir karşılaştırmada, 2023 model Pixel Fold, SPEC kıyaslamalarında ASUS RS720A-E11 sunucusunun çekirdeklerini birçok testte geride bıraktı. Ancak telefon anakartları daha az bellek ve çekirdek sayısına sahip olduğu için, başlangıçta eğitim ve araştırma amaçlı hafif bulut işlerine odaklanılacak. UC San Diego'da yapılan ilk deneylerde, 20 telefonluk bir küme 75'ten fazla öğrencinin ödevlerini sorunsuz karşılayabildi.
2.000 telefonlu kampüs veri merkezi
UC San Diego'da kurulacak 2.000 Pixel'lik küme, yaklaşık 100 sınıfa aynı anda hizmet verebilecek ve 50 sunucu eşdeğeri işlem kapasitesi sağlayacak. Geleneksel bulut altyapısına kıyasla çok daha düşük maliyetle çalışması beklenen sistem, özellikle yoğun dönemlerde üniversite bütçesini rahatlatabilir.
Projenin sınırları ve elektronik atık sorunu
Telefon kümelemenin aşması gereken engeller var. Veri merkezi sunucuları yıllarca kesintisiz çalışacak şekilde tasarlanırken, telefon anakartları günlük kullanım için üretiliyor. Güvenilirlik, soğutma ve bakım maliyetleri henüz net değil. Ayrıca parçaların güvenli biçimde sökülmesi için ciddi iş gücü gerekiyor.
Küresel elektronik atık miktarının 2030'a kadar 82 milyon tona ulaşması bekleniyor. Google'ın girişimi, işlemci gibi hâlâ işe yarar bileşenleri yeniden kullanarak hem donanım israfını azaltmayı hem de yeni sunucu üretiminden kaynaklanan karbon maliyetini düşürmeyi vaat ediyor.
Google ve UC San Diego'nun bu projesi, emekliye ayrılan teknolojilere bakış açımızı değiştirebilir. Her ne kadar bireysel kullanıcılar eski telefonlarını doğrudan bir veri merkezine gönderemeyecek olsa da girişim, atıl durumdaki donanımların hâlâ değerli işler yapabileceğini gösteriyor.
