Grönland parlamentosu Inatsisartut, ABD ile yapılan güvenlik anlaşmasını Salı günü resmen onayladı. Anlaşma, Washington'ın Arktik adada iki yeni askeri üs kurmasına izin verecek. AFP ve İsveç'in TT haber ajansına göre, 16 milletvekili lehte oy kullanırken 7 milletvekili çekimser kaldı; karşı oy çıkmadı.
New York'ta 22 Eylül'de Başkan Donald Trump ile Danimarkalı ve Grönlandlı liderler tarafından imzalanan anlaşma, ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını 70 yılı aşkın süredir düzenleyen 1951 tarihli savunma düzenlemesini değiştiriyor. Anlaşmada, mevcut kuzeybatıdaki Pituffik Uzay Üssü'ne ek olarak güneydeki Narsarsuaq ve doğudaki Mestersvig, yeni ABD üsleri için yerler olarak gösteriliyor.
Çin ve Rusya'yı dışarıda tutmak
Üslerin yanı sıra pakt, kritik mineraller gibi stratejik sektörlerde Avrupa Birliği ve NATO dışındaki ülkeleri de dışlıyor. Bu hüküm, yatırım yoluyla Çin veya Rusya nüfuzunun önünü kesmeyi amaçlıyor olarak değerlendiriliyor. Metin, Danimarka Krallığı'nın egemenliğini ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıyor. Danimarkalı yetkililer, 1951 tarihli düzenlemenin aksine yeni anlaşmanın çevrenin korunması ve temizlenmesinden ABD'yi açıkça sorumlu tuttuğunu belirtiyor.
Anlaşma, Danimarka'nın da onay vermesine kadar yürürlüğe girmeyecek. Grönland ve Danimarka'daki parlamento süreçlerinin tamamlandığını Washington'a bildiren diplomatik notanın tarihinden itibaren yürürlüğe girecek. Danimarka parlamentosu Folketing'in 19 Kasım'da oylama yapması planlanıyor.
Muhalefet para konusunda tepki gösterdi
Oylama, sert bir tartışmanın ardından yapıldı. Muhalefet partisi Naleraq, anlaşmanın Grönland'a mali katkı veya yerel işletmelere sözleşme garantisi vermemesini eleştirdi ve çevre temizliğiyle ilgili endişelerini dile getirdi. Parti, azınlık görüşünde hükümet notlarının "ABD'den ödeme almaya çalışıldığını, ancak sonuç alınamadığını" gösterdiğini söyledi; Bakan Múte B. Egede bu iddiayı reddetti. Naleraq Başkanı Pele Broberg, Egede hakkında güven oylaması önergesi verdi. Parlamento Başkanı Kim Kielsen ise başkanlığın olası bir gizlilik ihlalini polise bildireceğini açıkladı; bu gelişme tartışmayı geciktirdi.
Trump'ın kontrol söylemleri
Onay, Trump'ın yaklaşık iki yıldır sürdürdüğü baskının ardından geldi. Trump, Ocak 2025'ten bu yana stratejik gerekçelerle ABD'nin Grönland'ı kontrol etmesi gerektiğini defalarca söyledi ve NATO müttefiki Danimarka'yı alarma geçirdi. Trump son günlerde adanın fiilen Washington'a devredildiğini ve büyük Amerikan askeri yatırımlarının yakın olduğunu yine öne sürdü. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, bu açıklamaların ABD'deki ara seçimler öncesi kampanyayla bağlantılı olduğunu söyledi. Rasmussen, müzakerecilerin şartları anladığını ve Trump'ın açıklamalarının üzerinde anlaşmaya varılanları yansıtmadığını belirtti. Washington'ın yeni üsler için henüz somut planlar sunmadığını da ekledi.
Fotoğraflar: Wikimedia Commons (Kenny McFly, ABD Hava Kuvvetleri, arşiv)
