İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD yönetimine iki ülke arasındaki savaşı sona erdirmeyi hedefleyen 7 günlük bir öneri sunduklarını bildirdi. İran'ın planına göre belirli koşulların yerine getirilmesiyle Hürmüz Boğazı yedinci günün sonunda deniz taşımacılığına açılacak ve nükleer programla ilgili kapsamlı görüşmeler yeniden başlayacak.
İran'ın önerdiği koşullar
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 81. Oturumu kapsamında düzenlenen basın toplantısında konuşan Arakçi, planın haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan ancak kısa süre içinde sonuçsuz kalan mutabakat protokolündeki yükümlülüklere büyük ölçüde benzediğini söyledi. İranlı bakan, Washington'ın öneriyi kabul etmesi durumunda uygulamanın hemen başlayabileceğini belirtti.
Plana göre 7 gün içinde Lübnan'da süren çatışmalar da dahil olmak üzere bütün çatışmalar sona erecek. Bunun karşılığında ABD'nin dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması, İran petrolüne uygulanan yaptırımları kaldırması ve deniz ablukasını bitirmesi isteniyor. Serbest bırakılması talep edilen dondurulmuş varlıkların değerinin en az 12 milyar dolar olduğu öne sürülüyor.
Bu koşulların karşılanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer program konusunda müzakerelere derhal geçilmesi öngörülüyor. Arakçi, anlaşmaya ABD'deki ara seçimler yapılmadan önce ulaşılmasının daha iyi olacağını ifade etti.
ABD anlaşma için acele etmeyecek
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi ABD'li bir yetkili, yönetimin arabulucular aracılığıyla olumlu ve yapıcı müzakereler yürüttüğünü söyledi. Yetkili, Washington'ın bir anlaşmaya ulaşmak için acele etmeyeceğini de belirtti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar'ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen 3 saatlik görüşmenin anlaşma sağlanmadan sona erdiğini açıkladı. Arakçi 22 Eylül'de Katar üzerinden ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile mesajlaştı. Bu temasları verimli olarak nitelendiren Arakçi'nin ardından İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yeni temasların yakın olduğunu söyledi.
Trump ile Pezeşkiyan BM kürsüsünde karşı karşıya geldi
İran'ın 7 günlük önerisi, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın Birleşmiş Milletler kürsüsünde sert açıklamalar yaptığı sırada ortaya çıktı. Trump, anlaşmaya varılmaması halinde İran'ı yok etmekle tehdit ederken Pezeşkiyan, İran'a karşı aşağılayıcı bir tutuma izin verilemeyeceğini söyledi.
Trump ayrıca temel hedefinin İran'ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek olduğunu açıkladı. ABD Başkanı bunu diplomatik bir çözümle ya da yeni saldırılar yoluyla gerçekleştireceğini belirtti.
İran ekonomisi baskı altında
Yaptırımlar, temel gıda ürünlerindeki enflasyon, ilaç kıtlığı ve ticaretteki aksamalar İran ekonomisi üzerindeki baskıyı artırıyor. İran konusunda çalışan ve cumhurbaşkanına danışmanlık yapan Ali Vaez, Arakçi'nin önerisini akıllı bir hamle olarak değerlendirdi.
Vaez'e göre plan, Trump'a savaşı bitirme ve ara seçimlerden önce enerji fiyatlarını düşürme fırsatı sunuyor; İran açısından da uygun koşulların yeniden oluşmasını sağlayabilir. Vaez, nükleer müzakereler için daha kısa bir takvim belirlenmesinin Trump için cazip olabileceğini söyledi.
İran ile ABD arasındaki savaşın yaklaşık 7 aydır sürdüğü, çatışmaların şubat sonunda ABD ve İsrail'in hava saldırılarıyla başladığı aktarılıyor. Bu saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney ile üst düzey askeri yönetimin öldürüldüğü belirtilirken, savaşın petrol, enerji ve gıda fiyatları üzerinde geniş çaplı etkiler yarattığı ifade ediliyor.
