Washington ile yürütülen ticaret görüşmelerinin askıya alınması, Kanada ile ABD arasındaki anlaşmazlığı yeni talepler ve karşılıklı taviz beklentileri üzerinden daha da derinleştirdi. Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’nin önerdiği çerçevenin ülkesinin ulusal çıkarlarını korumadığını söyledi.
Carney, son dakikada değiştirilen şartları adaletsiz ve ekonomik açıdan kabul edilemez olarak niteledi. Kanada’nın 8 Eylül’den itibaren ABD tarifelerine dolar karşılığı misilleme tarifeleri uygulayacağını açıkladı.
Washington’ın ticaret şartları
Taslağa ilişkin aktarımlarda, ABD’nin Kanada’dan çelik ihracatı için 4 milyon tonluk kota istediği belirtildi. Bu sınırı aşan ihracata yüzde 25 tarife uygulanması ve fazla hacimde tarifenin iki katına çıkarılması talep edildi.
Otomotiv alanında ise yalnızca ABD’de üretilen parçaların gümrük vergilerinden muaf tutulmasının istendiği aktarıldı. Washington ayrıca Kanada’nın ABD çeliği ve araçlarına yönelik misilleme önlemlerini kaldırmasını talep etti.
ABD’nin diğer şartları arasında Kanada’daki eyalet yönetimlerinin Amerikan alkollü içeceklerine yönelik misilleme amaçlı yasakları sona erdirmesi de yer aldı. Washington, ormancılık sektörünün anlaşmaya dahil edilmesine karşı çıktı; Kanada ise bu sektörün kapsamda tutulmasında ısrar etti.
Tarım ve eyalet politikaları
ABD’nin talepleri Kanada’nın iç politika alanlarına da uzandı. Washington, süt ürünleri sektöründeki arz yönetimi lisans sisteminin değiştirilmesini ve eyalet yönetimlerinin kamu alımlarında uyguladığı "Kanada’dan al" politikalarının sona erdirilmesini istedi.
Quebec Başbakanı Christine Frechette, ABD’li yetkililerin Fransızca dilini koruyan kültürel yasalarda ve elektrikli ev aletlerinin kullanım kılavuzlarına ilişkin düzenlemelerde taviz talep ettiğini söyledi.
Güvenlik ve enerji başlıkları da masadaydı
Başarısız olan anlaşma girişiminde ticaret konuları ulusal güvenlik başlıklarıyla ilişkilendirildi. Kanada’nın F-35 savaş uçağı alımı ile "Altın Kubbe" füze savunma sistemi, görüşmelerde bağlantı kurulan konular arasında yer aldı.
ABD ayrıca petrol ihracatına yönelik daha sıkı düzenlemeler yapılmasını ve kritik mineraller konusunda koordinasyon kurulmasını istedi. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Ottawa’yı daha önce varılan dengeden geri adım atmakla suçladı.
Taraflar yorum farklılıklarına işaret etti
Kanada’nın ABD Büyükelçisi Mark Wiseman, anlaşmanın çöküşünün tek bir sorundan kaynaklanmadığını söyledi. Wiseman’a göre müzakereler boyunca ortaya çıkan yorum farklılıkları süreci çıkmaza soktu.
Wiseman, görüşmeler ayrıntılandırıldıkça tarafların üzerinde uzlaşıldığını düşündüğü noktalarla belgelerde yer alan ifadelerin farklı olduğunun görüldüğünü belirtti. Her maddenin en olumsuz biçimde yorumlandığı bir aşamada müzakerecilerin masadan kalkmak zorunda kaldığını ifade etti.
Carney daha önce ABD’nin yeni tarifeler kullanarak Kanada’ya zarar vermeye ve ülkeyi bölmeye çalıştığını söylemiş, bu politikayı yanlış hesaplanmış bir adım olarak nitelemişti. ABD Başkanı Donald Trump ise pazar günü yaptığı sosyal medya paylaşımında Kanada’nın bir eyalet olmadan eyalet olmanın faydalarını istediğini savundu.
