Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, NATO ve Batılı ülkelerin Arktik’i Rusya’nın gelişimini sınırlandırmaya yönelik yeni bir cepheye dönüştürmeye çalıştığını söyledi. Lavrov, bölgedeki askeri hareketliliğin Rusya’nın güvenliği açısından doğrudan tehdit oluşturduğunu belirtti.
Arktik’in uluslararası iş birliği ve barış alanı olarak korunmasının tüm uluslararası toplumun çıkarına olduğunu ifade eden Lavrov, Rusya’nın da bu yaklaşımı desteklediğini kaydetti. NATO ülkeleriyle ittifakın ise bölgenin askerileştirilmesine ve yeni uluslararası gerilim alanları oluşturulmasına yöneldiğini savundu.
NATO’nun Arktik faaliyetleri
Lavrov, NATO’nun yüksek enlemlerdeki askeri varlığını genişletmeyi amaçlayan "Arktik Nöbeti" operasyonunu Şubat 2026’da başlattığını söyledi.
Rusya Dışişleri Bakanı, ülkesinin kuzey sınırları yakınında askeri hazırlıkların yoğunlaştığını belirtti. Bölgesel olmayan ülkelerin de katıldığı geniş kapsamlı tatbikatlar düzenlendiğini ve NATO’nun komuta-kontrol yapısına yeni unsurlar eklendiğini ifade etti.
Kuzey Kutbu’ndaki askeri hareketliliğin Rusya’nın güvenliği için doğrudan risk taşıdığını savunan Lavrov, bu faaliyetlerin silahlı çatışmaya dönüşebilecek ve ağır sonuçlar yaratabilecek olayların meydana gelme ihtimalini artırdığını söyledi.
Lavrov ayrıca Batılı ülkelerin askeri alanda güvensizlik ortamını bilinçli şekilde oluşturduğunu öne sürdü. Arktik projelerinde yer alan kişi ve kuruluşlara uygulanan finansal ve ekonomik yaptırımların, Rusya’nın uluslararası iş birliğindeki haklarını zayıflatmayı hedeflediğini savundu.
Arktik Konseyi’nin yeniden faaliyete geçmesi
Batı’nın Rusya karşıtı politikasının Kuzey Kutbu’ndaki çok taraflı iş birliği mekanizmalarının işlemesini engellediğini belirten Lavrov, bazı mekanizmaların sona erdiğini, diğerlerinin de Rusya’nın katılımı olmadan büyük ölçüde anlamını yitirdiğini söyledi.
Yaklaşık 30 yıl önce kurulan Arktik Konseyi’nin 19 Eylül 1996’dan bu yana varlığını sürdüren tek hükümetler arası format olduğunu ifade eden Lavrov, tüm tarafların meşru çıkarlarının karşılıklı olarak gözetildiği adil bir çalışma anlayışı benimsenmesi halinde Konsey’in tam faaliyetlerine dönmeye hazır olduklarını açıkladı.
Lavrov, NATO ülkelerinin Rusya olmadan Arktik sorunlarını kendi aralarında ele alma girişimlerinin Arktik Konseyi’ni itibarsızlaştırıp marjinalleştirebileceğini savundu. Böyle bir durumda Rusya’nın bölgede topraklara, lojistik imkânlara, teknolojilere ve karşılıklı yarara dayalı projelerde iş birliği yapabileceği ortaklara sahip olduğunu kaydetti.
Rusya’nın bölgesel planları
Rusya’nın Arktik bölgesinde öncü konumda bulunduğunu belirten Lavrov, iklim değişikliğiyle birlikte kutup çevresindeki buzulların erimesinin ulaşım ve kaynaklara erişim imkânlarını artırabileceğini söyledi.
Arktik’in, özellikle uluslararası ekonomi açısından kritik deniz geçişlerinde lojistik zincirlerinin aksaması nedeniyle sürdürülebilir ticari bağlantıların kurulmasında daha önemli bir rol üstlenmeye başladığını ifade eden Lavrov, bölgenin Rusya’nın ulusal çıkarları ve güvenliği bakımından stratejik öneminin artacağını kaydetti.
Lavrov, Rusya’nın yüksek enlemlerde kapsamlı kalkınma çalışmalarını ve Arktik altyapısının geliştirilmesini sürdüreceğini belirtti. Ekonomik faaliyetler bakımından Arktik deniz alanlarının Dünya Okyanusu’nun ayrılmaz bir parçası olduğu yaklaşımını koruyacaklarını söyledi.
Kıyı devletlerinin Arktik’teki özel hak ve sorumluluklarının 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nde düzenlendiğini hatırlatan Lavrov, bu hak ve sorumlulukların 2008’de kabul edilen İluissat Deklarasyonu’nda da Arktik beşlisi tarafından teyit edildiğini belirtti. Bu beşli Rusya, Danimarka, Kanada, Norveç ve ABD’den oluşuyor.
Rusya Dışişleri Bakanı, yüksek enlemlerde ekonomik ve diğer faaliyetleri düzenlemek için yeni uluslararası hukuk araçlarına ihtiyaç bulunmadığını söyledi. Lavrov, Rusya’nın Arktik politikasının kapsamlı ve pragmatik niteliğini koruyacağını açıkladı.
Arktik’in Avrasya’daki ortak güvenlik ve iş birliği alanının ayrılmaz bir parçası haline gelmesini desteklediklerini ifade eden Lavrov, yaptırım ve tehdit dilinin Rusya ile ilişkilerde sonuç vermeyeceğini savundu. Rusya’nın yapıcı diyaloğu tercih ettiğini, ancak ulusal çıkarlarını mevcut tüm imkânlarla koruyacağını söyledi.
Lavrov, Rusya’nın Arktik çalışmalarına eşitlik ve karşılıklı yarar temelinde katılmaya hazır tüm ortaklara açık olduğunu belirtti. Öncelikli alanlar arasında doğal kaynakların geliştirilmesi, Transarktik Ulaştırma Koridoru ile Kuzey Deniz Rotası’nın işletilmesi, sanayi, ulaştırma ve turizm altyapısının kurulması, bölge halkının refahının artırılması, kuzey doğasının korunması ve bilimsel araştırmaların yürütülmesini sıraladı.
