Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkedeki protestoları körükleyen akaryakıt fiyatlarının, Fransa’nın katılmadığı Basra Körfezi’ndeki savaştan kaynaklandığını söyledi. Macron, bir gün önce dükkânları yağmalayıp araçları ateşe verenlerle barışçıl göstericileri birbirinden ayırdı.
Pazar günü yerel saatle 20.00’de Élysée Sarayı’ndan televizyonda ulusa seslenen Macron, cumartesi günkü şiddet nedeniyle ülkenin “öfke ve utanç” duyduğunu belirtti. Macron, “Hiçbir şey bunu haklı çıkaramaz, açıklayamaz, mazur gösteremez” dedi.
Akaryakıt, Körfez ve pazartesi gezisi
Macron, İçişleri Bakanlığı’na göre ülke genelinde sayıları yaklaşık 550 bin olan göstericilerin hayat pahalılığı ve akaryakıt konusunda haklı kaygılar dile getirdiğini kabul etti. Fiyat artışlarının kaynağının Basra Körfezi’ndeki çatışma olduğunu söyleyen Macron, şubatta İran’da savaşın başlamasından bu yana Fransa’nın akaryakıt ve gaz arzını güvenceye almak için uluslararası çaba gösterdiğini hatırlattı.
Macron, “Bu çabaları yarın sabah Körfez ülkelerine giderek, arzımızı güvence altına almak için sürdüreceğim” dedi. Hükümetin, maliyetlerdeki düşüşün pompaya yansıması için akaryakıt dağıtıcılarıyla tedbirler üzerinde anlaştığını da ekledi.
“Onları asla bir tutmamalıyız”
Macron, protestocularla şiddete başvuranlar arasına net bir çizgi çekti. “Bu kişileri yakıp yıkan ve yağmalayanlarla asla bir tutmamalıyız” diyen Macron, olayları “aşırı sol gruplardan çıkan ve çok sayıda suçlunun katıldığı fitnecilerin” çıkardığını ileri sürdü.
Macron, “Yıkanlar ödemeli, yağmalayanlar tazmin etmeli” dedi ve “Cumhuriyeti yıkmaya çalışanlar hesap verecek” uyarısında bulundu. Hükümetin şiddetin arkasındakilere karşı taviz vermeyeceğini, diyaloğun zayıflık ya da cezasızlık anlamına gelmediğini söyledi.

2 bin 397 gözaltı, yaklaşık bin yaralı güvenlik görevlisi
İçişleri Bakanlığı pazar akşamı yaptığı açıklamada, Paris, Lyon, Marsilya, Bordeaux ve Limoges gibi kentleri etkileyen cumartesi günkü olaylarda 2 bin 397 kişinin gözaltına alındığını, 7’si ağır olmak üzere 997 polis ve jandarmanın yaralandığını bildirdi.
Güvenlik güçlerinin dayandığını söyleyen Macron, müdahale konusunda “tam şeffaflık” sözü verdi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez’den istihbarat ve hazırlık konusunda “net cevaplar” beklediğini belirten Macron, Adalet Bakanı’ndan da savcılıkların kararlı davranmasını sağlamasını istedi.
Kriz masası ve olası gösteri yasakları
Başbakan Sébastien Lecornu pazartesi günü, zarar gören esnaf ve vatandaşlara yardımı hızlandırmak için bir kriz masasına başkanlık edecek. Valiler, belediye başkanlarıyla birlikte gerektiğinde bazı toplantıları yasaklayabilecek. Lecornu ayrıca partilerden, sendikalardan ve meslek kuruluşlarından şiddeti kınamalarını ve sükûnet çağrısı yapmalarını isteyecek.
Macron, üç haftadır süren eylemleriyle hareketi başlatan lise öğrencilerine de seslendi. Gençlerde “derin bir kaygı” olduğunu kabul eden Macron, Eğitim Bakanlığı’nın çevrim içi platformuna 100 binden fazla katkı geldiğini belirterek Lecornu’nun önümüzdeki günlerde öğrencileri, öğretmenleri, sendikaları ve işverenleri bir araya getireceğini söyledi.
Olağanüstü hal yok
Macron, Fransız basınında masada olduğu yazılan olağanüstü hal ya da sokağa çıkma yasağı ilan etmedi. Cumhurbaşkanlığı seçimine altı ay kala Fransızları anlaşmazlıklarını sokakta değil tartışarak çözmeye çağıran Macron, “Ülkemiz altı ay sonra güzel bir cumhurbaşkanlığı seçimini hak ediyor” dedi.
Konuşma, ABD Başkanı Donald Trump’ın pazar günü Truth Social’da “Fransa yanıyor!” yazarak olayları göçe bağlamasının ardından geldi. Macron konuşmasında Trump’a yanıt vermedi.
Muhalefet: “İçler acısı” ve “korkakça”
Muhalefet liderleri konuşmayı hemen eleştirdi. Aşırı sağcı Ulusal Birlik’in lideri Jordan Bardella konuşmayı “içler acısı” ve “korkakça” bulurken, aşırı solcu lider Jean-Luc Mélenchon kamu düzenini koruyamayan hükümetin yıkımın tek sorumlusu olduğunu söyledi. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, Macron’un “ülkede olup bitenden hiçbir şey anlamadığını” belirtti. Eski Başbakan ve cumhurbaşkanı adayı Édouard Philippe ise “Ülkemizin yönetilmeye ihtiyacı var” dedi.