Eski ABD Başkanı Barack Obama, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü savaşın kalıcı güvenlik sağlayamayacağını savundu. Obama, askeri üstünlüğe dayanmanın şiddet döngüsünü sona erdirmeyeceğini ve Filistinlilere taviz verilmemesinin İsrail’in ahlaki konumunu zayıflattığını söyledi.
Obama, salı günü Kuzey İrlanda’nın Belfast kentinde yazar ve gazeteci Susan McKay ile katıldığı söyleşide Orta Doğu çatışmasına ilişkin görüşlerini açıkladı. Queen’s University Belfast da aynı gün Obama’ya fahri doktora verdi.
Şiddet döngüsüne ilişkin değerlendirme
Gazze’deki savaşa değinen Obama, yaşanan şiddetin "herkesi üzmesi gerektiğini" ifade etti. Tarihsel mağduriyetlerin, sertleşen tutumların ve derin bölünmelerin yıkıcı bir şiddet döngüsünü beslediğini söyledi.
Avrupa’da Yahudilerin uzun yıllar zulme maruz kaldığını kabul eden Obama, Filistinlilerin toprak kaybı nedeniyle adaletsizliğe uğradığını belirtti. Filistinlilerin topraklarının ellerinden alındığını ve buna tepki göstermelerinin anlaşılır olduğunu söyledi.
Güçlü taraf için daha fazla sorumluluk
Obama, askeri ve teknolojik üstünlüğe yalnızca güvenilmesinin şiddeti sona erdiremeyeceğini savundu. Daha güçlü tarafın şiddet döngüsünü kırmak için daha fazla sorumluluk taşıdığını belirtti.
İsrail’in bölgedeki en güçlü ve teknolojik açıdan en gelişmiş taraf olduğunu söyleyen Obama, bu nedenle istediğini yapabileceği düşüncesinin kısa vadede sonuç verebileceğini ancak ahlaki zeminin kaybedilmesine yol açacağını ifade etti.
Mevcut İsrail hükümetinin bu yaklaşımı benimsemiş göründüğünü belirten Obama, bölgede milyonlarca Filistinlinin yaşamaya devam edeceğini söyledi. Filistinlilere, hiç kimsenin kendisi için kabul etmeyeceği bir koşulu dayatmanın sürdürülebilir olmadığını vurguladı.
Obama, Filistin tarafının da İsrail’i yenilgiye uğratmayı hedefleyen bir strateji izlememesi gerektiğini söyledi. Kabile aidiyetine ve tarihsel köklere dayanan uzlaşmaz bölünmelerin toplumlara etkisini “bir tür çılgınlık” olarak nitelendiren Obama, 1998’de imzalanan ve Hayırlı Cuma Anlaşması olarak da bilinen Belfast Anlaşması’nı örnek gösterdi. Obama, anlaşmanın Kuzey İrlanda’daki uzun süreli çatışmanın sona ermesine zemin hazırladığını ve eski kırgınlıkları geride bırakıp barışı seçmenin neleri mümkün kılabileceğini gösterdiğini söyledi.
