Araştırmacılar, 74 yıl önce kaybolan bir Pan American World Airways uçağının enkazını okyanus tabanında keşfetti. Air/Sea Heritage Vakfı, Deep Sea Vision ve Discovery Channel'ın 'Expedition Unknown' programından oluşan ekip, 2 Haziran 2026'da Porto Riko'nun kuzey kıyıları açıklarında, 610 metre derinlikte Douglas DC-4 modeli Clipper Endeavor uçağının kalıntılarını sonar donanımlı bir drone ile görüntüledi. Enkazda, uçağın gövdesi, kuyruk bölümü ve üzerinde hâlâ seçilebilen Pan Am logosu ile 'Clipper Endeavor' yazısı yer alıyor.
Kalkıştan kısa süre sonra yaşanan felaket
11 Nisan 1952'de, kaptan John C. Burn yönetimindeki Clipper Endeavor, Porto Riko'daki Isla Grande Havalimanı'ndan New York'taki Idlewild Havalimanı'na (bugünkü John F. Kennedy Havalimanı) gitmek üzere havalandı. Ancak kalkışın hemen ardından sağ kanattaki motorlarda arıza baş gösterdi. Önce 3 numaralı motor titreşmeye ve güç kaybetmeye başladı. Pilotun havalimanına dönmek için manevra yaptığı sırada, aynı kanattaki 4 numaralı motor da durdu.
İki motorun birden devre dışı kalmasıyla uçak hızla irtifa kaybetti. Kaptan Burn, acil durum sinyali vererek Atlantik Okyanusu'na zorunlu inişe geçti. Sert rüzgarların etkisiyle gerçekleşen iniş son derece şiddetli oldu; uçağın kuyruğu gövdeden koptu ve kabin su almaya başladı. İlk çarpma anında uçaktaki 69 kişinin tamamı hayattaydı, ancak yolcular arasında yaşanan yoğun panik, birçoğunun batan uçaktan çıkmayı reddetmesine neden oldu.
Yaşanan faciada, yolcu ve mürettebattan sadece 17 kişi kurtarılabildi; 52 kişi ise uçakla birlikte sulara gömüldü.
Havacılık güvenliğinde dönüm noktası
Clipper Endeavor kazası, havacılık tarihinde bir dönüm noktası oldu. Kazanın ardından yapılan soruşturmalar, yolcuların acil durum prosedürleri konusunda yeterince bilgilendirilmemesinin ölü sayısını artırdığını ortaya koydu. Bu bulgu, sivil havacılık kurallarında köklü bir değişikliğe yol açtı. Tüm havayollarına, her uçuş öncesinde kabin ekibinin yolculara acil çıkışların yerini, can yeleklerinin konumunu ve kullanımını açıklaması zorunluluğu getirildi. Bugün dünya genelinde standart hale gelen bu uygulama, milyonlarca yolcunun güvenliğini sağlamaya devam ediyor.
On yıllık araştırma sonuç verdi
Deniz araştırmacısı ve tarihçi Russ Matthews, 2019'da bu az bilinen kazanın izini sürmeye karar verdi. Matthews, ABD Sivil Havacılık Kurulu'nun detaylı raporlarını ve kaza tanığı pilotların çizdiği bir haritayı inceleyerek arama bölgesini daralttı. Ekip, 2024'teki ilk seferini kötü hava koşulları nedeniyle yarıda kesmek zorunda kalsa da, 2026'daki ikinci girişimde başarıya ulaştı.
Sonar taramaları, enkazın kesin konumunun belirlenmesini sağladı. 'Expedition Unknown' ekibinin bu tarihi keşfi, bu sonbaharda Discovery Channel'da yayımlanacak özel bir bölümle izleyicilere sunulacak.