- BIST10011.722-%2,89
- DOLAR49,45+%0,05
- EURO55,62+%0,37
- GRAM ALTIN6.646,84+%0,32
- FAİZ%37,00-1,00
- BİTCOİN81.579+%0,09
- 17 Ekim 202612°
- BIST10011.722-%2,89
- DOLAR49,45+%0,05
- EURO55,62+%0,37
- GRAM ALTIN6.646,84+%0,32
- FAİZ%37,00-1,00
- BİTCOİN81.579+%0,09
- 17 Ekim 202612°
Şi, Washington’da Trump’la tarifeler ve yapay zekayı görüşecek
Çin Devlet Başkanı Şi, Donald Trump’ın davetiyle 23-25 Eylül tarihlerinde Washington’a gidecek. Zirvede tarifeler, teknoloji kısıtlamaları, İran, enerji güvenliği ve yapay zeka güvenliği başlıklarının ele alınması bekleniyor.
Scraper SystemGüncelleme:
Çin Devlet Başkanı Şi’nin, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül tarihlerinde Washington’a resmi ziyaret yapması planlanıyor. Trump ile eşi Melania’nın, Şi ve eşi Pıng Liyüen’i 24-25 Eylül’de Beyaz Saray’da ağırlaması öngörülüyor.
İki liderin görüşmesinde, daha önce varılan geçici mutabakatların korunması ve ikili ilişkilerin "yapıcı stratejik istikrar ilişkisi" çerçevesinde yönlendirilmesi bekleniyor. Tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin kontrolü, zirvenin başlıca anlaşmazlık konuları arasında yer alacak.
İran meselesi ile Orta Doğu’da devam eden çatışmaların küresel enerji güvenliğine etkisinin de Washington’daki görüşmelerde gündeme gelmesi bekleniyor. Yapay zeka güvenliği ve iki ülke arasında bir uyarı mekanizmasını kapsayan diyalog oluşturulması da görüşülecek başlıklar arasında bulunuyor.
Busan mutabakatının başlıkları
Trump’ın ikinci iktidar döneminde ABD ile Çin arasındaki ilişkiler, tarife artışları, teknoloji kısıtlamaları ve Çin’in nadir toprak elementleri ihracatına yönelik adımları nedeniyle gerilmişti.
Trump ile Şi’nin Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan şehrinde yaptığı görüşmede, anlaşmazlıkların bir bölümü için geçici uzlaşma sağlandı. Taraflar, karşılıklı tarifeler kapsamında uygulanan yüzde 24’lük ek tarifeleri 10 Kasım 2025’ten itibaren bir yıl ertelemeyi kabul etti.
Çin, fentanil ve öncül maddelerinin ihracatını denetlemek için gerekli adımları atma taahhüdünde bulundu. ABD ise bu alandaki tedbirleri yetersiz bulduğu gerekçesiyle Çin’e uygulanan yüzde 20’lik ek gümrük tarifesini yüzde 10’a indireceğini açıkladı.
Washington yönetimi 29 Eylül’de, ihracat kontrolü uygulanan varlıklar listesindeki yabancı şirketlerin yüzde 50’den fazla pay sahibi olduğu ortaklıkları da kapsayan kuralın yürürlüğe girişini bir yıl erteledi. Çin de 9 Ekim’de nadir toprak elementlerinin ihracat kontrolüne ilişkin aldığı tedbirleri bir yıl ertelemeyi kabul etti.
ABD, Çin’in denizcilik, lojistik ve gemicilik sektörleri hakkında yürüttüğü 301. Madde soruşturmasının ardından, ABD limanlarını kullanan Çin gemilerine ton başına ek liman ücreti getirme kararı almıştı. Çin de buna karşı uyguladığı misilleme tedbirlerini bir yıl erteleyeceğini duyurdu.
Washington-Pekin ticaret gündemi
Trump’ın mayısta Çin’e yaptığı ziyaret sırasında ekonomik rekabet ve ticari sorunlar konusunda sağlanan geçici uzlaşmaların sürdürülmesi kararlaştırıldı. Bazı tarım ve gıda ürünlerindeki tarife dışı engellerin karşılıklı kaldırılması, Çin’in ABD’den yolcu uçağı satın alması ve belirli ürünlerde karşılıklı tarife indirimlerinin müzakere edilmesi bu uzlaşmalar arasında yer aldı.
İki ülke, ticaret ve yatırım alanlarındaki karşılıklı endişeleri görüşmek üzere "Ticaret Kurulu" ve "Yatırım Kurulu" oluşturma kararı da aldı. Ticaret Kurulu üzerinden belirli ürünlerde karşılıklı tarife indirimlerinin müzakere edilmesi ve ilke olarak eşit miktardaki ürünlerde tarife indirimi yapılması konusunda anlaşmaya varıldı.
ABD ile Çin ayrıca Çin’in ABD’den yolcu uçağı alması ve ABD’nin uçak motoru ile yedek parça tedarikini garanti etmesi konusunda düzenlemeler üzerinde uzlaşmaya vardı.
İran ve enerji taşımacılığı
İran meselesinin zirvenin gündeminde bulunması bekleniyor. Haziranda varılan mutabakata rağmen Orta Doğu’daki çatışmaların sona ermediği ve çatışmaların küresel enerji ticareti açısından kritik geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nda kesintilere yol açtığı aktarılıyor.
Enerji nakliyesindeki kesintilerin Kızıldeniz’e ve Babülmendep Boğazı’na yayılabileceği değerlendirmesi yapılıyor. Yemen’de hükümet güçleriyle çatışan İran destekli Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki yerleşimleri ele geçirmesinin bu riski artırabileceği belirtiliyor.
Trump’ın ziyaretten bir hafta önce, Rusya’dan petrol ve doğal gaz ithal eden ülkelere yüzde 100’e kadar ek tarife ve ikincil yaptırım uygulanmasına imkan tanıyan, İran’a yönelik yaptırımları da genişleten "Lindsey O. Graham 2026 Rusya ve İran Yaptırımları Yasası"nı imzaladığı aktarılıyor. Bu adımın, Rus petrolü ve doğal gazının en büyük alıcıları arasında gösterilen Çin karşısında Washington’ın pazarlık gücünü artırmayı amaçladığı değerlendiriliyor.
Yapay zeka güvenliği için diyalog planı
Şi ile Trump’ın görüşmesinde yapay zeka güvenliğinin de ele alınması bekleniyor. İki ülke arasında olası risklere ilişkin bir "uyarı mekanizması" oluşturulmasını içeren yapay zeka diyaloğu başlatılması planlanıyor.
Eski ABD Başkanı Joe Biden ile Şi, Kasım 2023’te San Francisco’da yaptıkları görüşmede yapay zeka alanında ortak çalışma grubu kurulması konusunda anlaşmıştı. Ancak daha sonra bu konuda somut bir adım atılmadı.
Şi’nin ziyareti öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng’ın öncülük ettiği heyetler hazırlık görüşmeleri gerçekleştirdi. Bu görüşmelerde, uyarı mekanizmasını da kapsayan bir yapay zeka diyaloğunun başlatılması konusunda fikir birliğine varıldı.
ABD ve Çin’in yapay zeka yönetimine ilişkin yaklaşımları birbirinden ayrılıyor. ABD, yapay zeka sistemlerinin oluşturabileceği risklere karşı güvenlik mekanizmaları kurulmasını isterken Çin, daha geniş kapsamlı küresel bir yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunuyor.
ABD’li yapay zeka geliştiricileri ise Çinli şirketlerin "damıtma" adı verilen yöntemle kendi modellerinden veri çaldığını öne sürüyor ve Washington yönetiminden bu uygulamayı engelleyecek tedbirler almasını istiyor.
Ally Daily'ten Haberdar Olun
Özel haberler, gelişmeler ve duyurular hakkında bilgi almak için abone olun. Sizi bilgilendireceğiz.
Kaydolarak Gizlilik Politikamızı kabul etmiş olursunuz
