ABD'de 25 eyalet, Başkan Donald Trump yönetiminin 60 ülkeye uyguladığı yeni ithalat vergilerine karşı hukuki mücadele başlattı. Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta, Arizona Başsavcısı Kris Mayes ve Oregon Başsavcısı Dan Rayfield liderliğindeki eyalet koalisyonu, davayı ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'ne sundu.
Dava dilekçesinde, yönetimin 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü uyarınca getirdiği tarifelerle yasal yetkisini aştığı ve İdari Usul Yasası'nı ihlal ettiği öne sürüldü. Başsavcılar, vergilerin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zorla çalıştırmayla mücadele için tasarlanmadığını ve daha önce mahkemelerce yasa dışı bulunan uygulamaları yeniden hayata geçirmeyi amaçladığını belirtti.
Davacı eyaletler, mahkemeden tarife kararının yasa dışı olduğuna hükmedilmesini, iptal edilmesini ve uygulamanın durdurulmasını istiyor. Ayrıca, söz konusu vergiler kapsamında ödenen gümrük harçlarının iadesi talep ediliyor.
Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta yaptığı açıklamada, "Başkan Trump, Amerikalıların yaşam maliyetini artırmaya o kadar kararlı ki, bu hedefe ulaşmak için defalarca yasaları çiğnemeye hazır" dedi. Bonta, bunun yönetimin benzer tarifeleri yasa dışı şekilde uygulamaya yönelik üçüncü girişimi olduğunu ve eyaletlerin yetki aşımına karşı üçüncü kez mahkemeye başvurduğunu söyledi.
Arizona Başsavcısı Kris Mayes, getirilen tarifelerin gıda fiyatlarını artırdığını, küçük işletmelerin maliyetlerini yükselttiğini ve ekonominin neredeyse tüm sektörlerinde kaosa yol açtığını ifade etti. Oregon Başsavcısı Dan Rayfield ise "Bu yasa dışı gümrük vergilerini yabancı hükümetler değil, Amerikan vatandaşları ödüyor" değerlendirmesinde bulundu.
Davaya katılan eyaletler
Koalisyonda Kaliforniya, Arizona ve Oregon'un yanı sıra Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, Kuzey Karolina, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington ve Wisconsin eyaletleri ile Kentucky ve Pensilvanya valileri yer aldı.
Tarifelerin arka planı
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 23 Temmuz'da yaptığı açıklamada, 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturma sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya 12,5 oranında ithalat vergisi getirileceğini duyurmuştu. Karar, zorla çalıştırma ile üretilen malların ithalatını yasaklamak ve etkin şekilde engellemek için yeterli önlem alınmadığı gerekçesine dayandırılmıştı.
Trump yönetiminin bu son tarife kararı, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) dayanan tarifeleri yasa dışı bulmasının ardından 150 gün süreyle uygulanan geçici yüzde 10 küresel tarifelerin süresinin dolmasından bir gün önce alınmıştı.
