COP31 başkanlığı, BM iklim zirvesinin Antalya’daki son aşamasına girdiği çarşamba günü yaptığı açıklamada, 75 ülkenin COP31’in ev sahibi Türkiye’nin öncülük ettiği, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını bugün yaklaşık yüzde 22’den 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma hedefini desteklediğini bildirdi. “35x35” hedefini destekleyen ülkeler arasında Almanya, Birleşik Krallık, Norveç, Güney Kore, İspanya, Japonya, Danimarka, Kanada ve Kırgızistan yer alırken Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği’nin de taahhüde imza attığını açıkladı. Müzakerelere başkanlık eden Avustralya ilk imzacılar arasında bulunurken 94 şirket ve sivil toplum kuruluşu da taahhüdü destekledi.
Elektrifikasyon hedefi, konferansın ilk haftasının ardından yayımlanan ilk taslak metne dahil edildi. Hedef, Dubai’de düzenlenen COP28’de 2030’a kadar yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma ve enerji verimliliğindeki iyileşme hızını iki katına çıkarma taahhüdünü ilerletmeyi amaçlıyor.
“Pozisyonlarında katılaşıyorlar”
Zirvenin cuma günü sona ermesinden önce müzakerecilerin önünde hâlâ uzun bir yol bulunuyor. Brezilya heyetinden bir yetkili Anadolu’ya yaptığı açıklamada, 18 sayfalık karar taslağının gelişmekte olan ülkelerin finansman, ticaret ve teknoloji konusundaki önceliklerini kabul ettiğini ancak “bunları henüz karşılamadığını” söyledi. Yetkili, uyum finansmanının üç katına çıkarılmasının ihtiyaç duyulan miktarın “üçte birinden azını” karşılayacağı uyarısında bulundu. BM Üniversitesinin çevre enstitüsünden Soenke Kreft ise ülkelerin uzlaşı konusunda “henüz o noktaya gelmediğini”, bunun yerine “pozisyonlarında katılaştığını” belirtti. Kreft, bazı ülkelerin elektrifikasyon gibi belirli teknolojilerin veya sektörlerin ayrı olarak öne çıkarılmasına karşı çıktığını da ifade etti.

Amerika’nın boş koltuğu
Üst üste ikinci yılda da BM iklim müzakerelerinde resmi bir ABD federal heyeti bulunmuyor. Başkan Donald Trump döneminde Paris Anlaşması’ndan çekilen ABD, lider düzeyinde heyet gönderen 95 ülke arasında da yer almadı ve müzakerelere katılmıyor. Bu durum, diğer büyük ekonomilerin zirvenin sonuçlarını şekillendirmesine yol açıyor.
Eyalet ve yerel yönetim liderleri bu boşluğu doldurmaya çalıştı. California Valisi Gavin Newsom, Minnesota Valisi Tim Walz, eski Başkan Yardımcısı Al Gore ve eski iklim özel temsilcisi John Kerry Antalya’ya geldi. ABD ekonomisinin yüzde 60’ından fazlasını oluşturan eyalet ve kentlerin liderleri, emisyonların takibi konusunda BM ile çalışma taahhüdünde bulundu. Newsom ayrıca gelecek yıl Etiyopya’da düzenlenecek COP32’nin gelecek dönem başkanı Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timothewos ile görüştü.

Temsilciler Meclisinden 18 Demokrat milletvekilinden oluşan heyet, “Amerika’da iklim eylemi sürüyor” mesajını vererek son hafta için Antalya’ya geldi. Senatör Sheldon Whitehouse da müzakereler kapsamında Türkiye’nin Dışişleri Bakan Yardımcısı ile görüştü. Kongre heyetinin üyesi Arizona Temsilcisi Yassamin Ansari, yönetimin zirvede bulunmamasına ilişkin mesajını etkinlik alanında kaydettiği bir videoyla paylaştı.
Rekor kalabalık, yoğun taslak
Antalya’daki görüşmelerin ilk haftasında Mavi Bölge’de 102 bin 610 katılımcı kaydedildi. Bu sayı, Dubai’de kırılan tüm zamanların rekoruna yaklaştı. İkinci haftanın başında 144 paragraftan oluşan ilk taslak metin de müzakere masasına geldi. Türkiye’nin COP başkanlığı ayrıca, jeotermal enerji kapasitesini 2050’ye kadar 12 katına çıkarma taahhüdü için AB’nin yanı sıra 50’den fazla destekçi topladı. ABD, kurulu kapasite bakımından jeotermal enerjide dünya lideri konumunda bulunuyor. Zirvenin başında Climate Action Tracker, mevcut politikaların 2100’e kadar gezegeni 2,7 derecelik ısınma yoluna soktuğu uyarısında bulundu.

Sırada ne var?
Bakanlar, zirvenin 20 Kasım Cuma günü planlanan kapanışından önce iklim finansmanı, adil geçiş mekanizması ve uyum konularındaki görüş ayrılıklarını gidermeye çalışıyor. Çarşamba günü, kadınlara, engellilere, yaşlılara ve iklim göçüne odaklanan konferansın “İnsani ve Sosyal Kalkınma” günü olarak düzenleniyor. Perşembe günü ise uygulamanın güçlendirilmesine ayrıldı. COP31 Başkanı Murat Kurum, geçen yıl üzerinde uzlaşılan 1,3 trilyon dolarlık finansman hedefini gerçek yatırımlara dönüştürme amacıyla Antalya’yı “uygulama COP’u” olarak nitelendirdi.
Fotoğraflar: Anadolu, resmi hesaplar. Videolar: Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı; Arizona Temsilcisi Yassamin Ansari.