ABD’nin müttefiklerinin Hürmüz Boğazı’nda ticari geçişi güvence altına almak için önerdiği deniz misyonu, mayın temizleme ve gerektiğinde askeri eskort desteğiyle gemilerin dar su yolundan yeniden güvenli biçimde geçebileceği güvencesini vermeyi amaçlıyor. Plan, özellikle gemi mürettebatları ve deniz taşımacılığı sigortacıları açısından yeniden normalleşme mesajı taşıyor.
Fransa ve İngiltere’nin aylardır üzerinde çalıştığı bu öneri, ABD-İran arasındaki geçici ateşkesi uzatacak çerçeve anlaşmanın ardından yeniden gündeme geldi.
Macron mart ayında gündeme getirmişti
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, mart ayında savaş gemilerinin çatışmalar yatıştıktan sonra tankerler ve konteyner gemilerine bu deniz geçiş noktasında eşlik edebileceği fikrini ortaya koymuştu.
ABD Başkanı Donald Trump ise pazartesi günü G7 Zirvesi’nde Macron’a, İran’la varılan geçici anlaşma sayesinde boğazın "açık olacağını" ve "çok fazla yardıma" ihtiyaç olmadığını söyledi.
Trump, Fransız lidere "Burada birkaç ülkeden bir ya da iki gemi bulunmasının kötü bir fikir olduğunu düşünmüyorum. Bunu yapmak için harika bir ülke olursunuz" dedi.
G7 ülkelerinden ortak açıklama
ABD müttefikleri, su yolunun "koşulsuz ve sınırsız seyrüsefer özgürlüğüyle" acilen yeniden açılması için "üzerlerine düşeni yapmaya kararlı" olduklarını açıkladı. Açıklama, ABD ile birlikte G7 üyesi olan Fransa, İngiltere, Almanya, Japonya ve İtalya tarafından yayımlandı.
Kanada da daha sonra açıklamaya katıldı. Ülkeler, ticari deniz taşımacılığına güvence vermek ve mayın temizleme operasyonları yürütmek için tamamen savunma amaçlı ve bağımsız bir misyon önerdi.
Fransa’nın nükleer tahrikli uçak gemisi Charles de Gaulle hâlihazırda bölgede bulunuyor. Macron, gemiyi önce mart başında Doğu Akdeniz’e, ardından Süveyş Kanalı üzerinden Arap Denizi’ne göndermişti.
Macron ayrıca bölgede konuşlu olan ve hızlı şekilde destek verebilecek diğer ülkeler arasında Hollanda, İtalya ve İngiltere’nin de bulunduğunu söyledi.
Fransız lider, Trump’a Fransız savaş uçaklarının salı gününden itibaren hayati önemdeki su yolu üzerinde gözlem görevlerine katılabileceğini, bunu 48 saat içinde fırkateynlerin ve iki ila üç gün içinde uçak gemisinin izleyebileceğini aktardı.
"Elbette tüm bunlar bunun istenmesine ve talep edilmesine bağlı. Belki istenmeyecek ve belki de gerekli olmayacak. Ancak her halükarda bu, yardım etme isteğimizi gösteriyor" dedi.
Mayın temizleme gemilerinin, su yolunu deniz taşımacılığı için tehdit oluşturan su altı tehlikelerinden arındırması hedefleniyor. Bu mayınlar roketle sevk edilebilen, kablolu olabilen ya da deniz tabanında bekleyip ses, hareket veya ışıkla tetiklenebilen türlerden oluşabiliyor.
Trump, mayınların bulunduğunu ve diğerlerini tespit etmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü belirterek boğazın "zaten kısmen açıldığını" söyledi. İngiltere Kraliyet Donanması ise böyle bir misyona sunabileceği uzmanlığı özellikle göstermeye çalıştı.
Donanma, geçen ay konuşlandırılmak üzere Cebelitarık açıklarında bekleyen RFA Lyme Bay adlı gemide gazetecileri ağırladı.
