ABD ile İran arasında tırmanan gerilimi durdurmak için bölgesel arabulucular yeni bir ateşkes planı devreye soktu. Katar, Mısır ve Pakistan'ın öncülük ettiği girişim, 10 günlük bir ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın küresel deniz trafiğine yeniden açılmasını öngörüyor.
Axios'un haberine göre, arabulucular bu planı hem Washington'a hem de Tahran'a iletti. Öneri, boğazın güney geçiş yolunun İran saldırılarından arındırılmasını, kuzey yolunun ise ABD deniz ablukasından kurtarılmasını şart koşuyor.
ABD'nin İkili Tutumu
ABD'li yetkililer, Trump yönetiminin arabulucuların teklifini değerlendirdiğini ve İsrail'i diplomatik pencereyi kapatacak adımlardan kaçınması konusunda uyardığını belirtti. Ancak aynı zamanda Washington, müzakerelerin başarısız olma ihtimaline karşı Orta Doğu'ya onlarca savaş uçağı ve yakıt ikmal uçağı gönderdi.
Üst düzey bir ABD'li yetkili, müzakerelerin sürdüğünü ancak Başkan Trump'ın misilleme sürecini henüz tamamlamadığını ifade etti. Yetkili, "Başkan, İran'a son dönemde öldürülen ABD askerlerinin bedelini ödetecek. Başkan aksini kararlaştırana kadar bu yıkıcı saldırılar devam edecek." dedi.
Askeri Hazırlık ve Geçmiş Görüşmeler
İsrail kaynakları, ordunun yüksek alarm durumunda olduğunu ve birkaç gün içinde geniş çaplı bir askeri harekâta dönüşebilecek bölgesel bir savaşa hazırlandığını aktardı.
Arabuluculuk çabaları, ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarının onuncu gecesinde ve Ürdün ile Irak'ta üç ABD askerinin öldürülmesinin ardından geldi. Başkan Trump, Pentagon'a her öldürülen ABD askeri için İran'a katbekat bedel ödetme talimatı verdiğini açıkladı.
Bölgesel bir kaynak, bu girişimin daha önce 11 Temmuz'da Umman'ın başkenti Muskat'ta tartışılan benzer bir öneriye dayandığını söyledi. O tarihte ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açık tutma taahhüdünü kamuoyuna açıklamasını talep etmiş, ancak anlaşma sağlanamamıştı. Kısa süre sonra İran'ın boğazda ticari gemilere saldırması üzerine ABD bombardımanı yeniden başlamıştı.
Hürmüz Boğazı İçin Uzun Vadeli Planlar
Öngörülen ateşkes döneminde, ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini düzenleyecek uzun vadeli bir düzenleme üzerinde pazarlık yapması bekleniyor. Masada iki seçenek bulunuyor.
Birinci seçenek, İran'ın deniz güvenliği ve çevre koruma gibi hizmetler karşılığında gemilerden "makul bir hizmet ücreti" almasına izin verilmesi. Bu konuda Malezya, Endonezya ve Singapur'un Malakka Boğazı'nda benzer bir model uyguladığı belirtiliyor. İkinci öneri ise tahsil edilen ücretlerin Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün de katılımıyla yönetilecek ortak bir fona yatırılması.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, arabulucuların gerilimi tırmandırmamak için çalıştığını doğruladı. Bölgesel bir kaynak ise Beyaz Saray'ın, bölgede ölen ABD askerlerinin intikamı gerekçesiyle İran'ı birkaç gün daha bombaladıktan sonra ateşkes önerisini ciddi biçimde ele alabileceğini belirtti.
