ABD Başkanı Donald Trump, tüketici fiyat endeksinin üç yıl sonra ilk kez yüzde 4’ün üzerine çıkmasının ardından enflasyonla ilgili olumlu konuştu. Trump, çarşamba günü Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada açıklanan verileri "harika" olarak nitelendirdi.
Artışın arkasında, İran savaşıyla birlikte yükselen enerji fiyatlarının etkisi gösteriliyor. Bu tablo, gıda ve benzin gibi temel kalemlerdeki fiyat baskısını daha görünür hale getirdi.
Hane halkı üzerindeki baskı büyüyor
New York Federal Rezervi’nin aylık tüketici beklentileri anketine göre, mevcut durumunu geçen yıla kıyasla "çok daha kötü" görenlerin oranı neredeyse dört yılın zirvesine çıktı. Uzmanlar, enerji şokunun tüketicilerin zaten zorlanan bütçeleri üzerinde ek baskı yarattığını belirtiyor.
Kongre Ortak Ekonomik Komitesi’nin muhalefet kanadı için hazırlanan tahminlerde, tarifeler ve İran savaşı nedeniyle 2025’ten 2026 Mayıs ayına kadar her hanenin 3 bin 100 doların üzerinde kayıp yaşadığı hesaplandı.
Bankrate’ten sertifikalı finansal planlamacı Stephen Kates, çoğu Amerikalı hanenin reel gelir artışında negatif bölgede olduğunu söyledi. Kates, maaş artışlarının önemli bölümünün enflasyon nedeniyle silindiğini ifade etti.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre ortalama saatlik kazançlar geçen yıla göre yüzde 3,4 artarken, enflasyon bunun üzerinde seyrediyor. Bu fark, ücretlerin fiyat artışlarını yakalayamamasına yol açıyor.
Pacific Research Institute ekonomisti Wayne Winegarden da yıllık enflasyonun yüzde 4,2 seviyesinde olmasının ABD’lilerin gelirini ve varlıklarını aşındırdığını söyledi. Winegarden, bu etkinin küçümsenmesinin sorunlu olduğunu dile getirdi.
Benzin fiyatları ve tasarruflar da etkileniyor
Benzin fiyatları savaşın başından bu yana en hassas başlıklardan biri oldu. AAA verilerine göre tüketiciler perşembe itibarıyla galon başına ulusal ortalama 4,13 dolar ödedi; bu rakam bir yıl önce yaklaşık 3,12 dolardı.
ABD Ekonomik Analiz Bürosu verileri, enflasyonun ücretlerin önüne geçtiği dönemde kişisel tasarruf oranının da 2022’den bu yana en düşük seviyeye indiğini gösterdi.
BlackRock’un sabit getirili varlıklar sorumlusu Rick Rieder, ana deniz yolu olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılma hızının gelecek maliyet baskıları açısından kritik olacağını söyledi. Boğaz, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin taşınmasında kullanılıyor.
Trump ise bu hafta İran ile günler içinde bir anlaşmaya varılabileceğini ve savaşın bitmesi halinde enflasyonun hızla düşeceğini savundu. Başkan, çatışma sona erdiğinde petrolün de eski seviyelerine inmesini beklediğini söyledi.
Ancak uzmanlar, bir barış anlaşması yapılsa bile savaşın enflasyonist etkilerinin tüketicilere yansımasının haftalar ya da aylar sürebileceğini belirtiyor. Federal Rezerv’in bazı politika yapıcıları da çatışma uzadıkça uzun vadeli enflasyon beklentilerinin yükselebileceği konusunda uyarıyor.
