Vergi mukimliği: kim "yerleşik" sayılır?

ABD'de vergide "yerleşik" (resident alien) mi, "yerleşik olmayan" (nonresident alien) mı sayıldığınız; hangi gelirlerinizi beyan edeceğinizi ve hangi formu vereceğinizi belirler. Bu statü vizenizden ya da göçmenlik durumunuzdan farklıdır. Bu sayfada green card testini, 183 gün hesabını (substantial presence), öğrenci ve öğretmen istisnalarını, Form 8843 ve Form 8840'ı, ABD'ye geldiğiniz ve ayrıldığınız yılın kurallarını bulacaksınız.

• Yerleşik (resident alien) kişi dünya gelirini beyan eder ve Form 1040 verir.
• Yerleşik olmayan (nonresident alien) kişi yalnız ABD kaynaklı gelirini beyan eder ve Form 1040-NR verir.
• ABD vatandaşı değilseniz, iki testten birini geçmedikçe vergide yerleşik olmayan sayılırsınız:
  • green card testi
  • fiziksel bulunma testi (substantial presence test)
• Testler takvim yılına göre (1 Ocak–31 Aralık) yapılır.
• Aynı yıl içinde hem yerleşik hem yerleşik olmayan olabilirsiniz (çift statü, dual-status). Bu genellikle ABD'ye geldiğiniz ya da ayrıldığınız yıl olur.
• Bu testler federal gelir vergisi içindir. Eyalet vergisi için bkz. 15.4 Eyalet gelir vergisi.
• Beyanname için bkz. 15.3 Beyanname; yerleşik sayıldığınız yıl Türkiye'deki hesaplarınız için bkz. 15.6 Türkiye'deki hesap ve varlıkların bildirimi.

• Yıl içinde herhangi bir anda green card sahibi (kanuni daimi ikametçi, LPR) olan kişi o yıl vergide yerleşiktir.
• Statü şu durumlardan biri olana kadar devam eder:
  • statüden USCIS'e yazılı olarak gönüllü vazgeçmek
  • statünün USCIS tarafından idari olarak sona erdirilmesi
  • statünün federal mahkeme kararıyla sona erdirilmesi
• Türkiye'ye dönmek tek başına yetmez. Statüden vazgeçmek için Form I-407 ya da bir mektup, green card'la birlikte USCIS'e ya da bir ABD konsolosluk görevlisine verilir. Postayla gönderiyorsanız iadeli taahhütlü gönderin. Teslim kanıtı elinize geçene kadar, kartınız 10 yıldan eski olsa da vergide yerleşik sayılırsınız.
• Göçmenlik riski: IRS'e göre, yerleşik olarak beyanname vermesi gerektiği hâlde vermeyen bir green card sahibi, göçmenlik hukukunda statüsünü terk etmiş sayılabilir. Bkz. 3.11 Kartı korumak ve 3.12 Green card'ın kaybedilmesi.
• Uzun süreli green card sahipleri (LTR) statüyü bıraktığında özel bildirim ve vergi kurallarına (Form 8854, "expatriation tax") tabi olabilir.
• Başlangıç tarihi: fiziksel bulunma testini geçmediyseniz, yerleşikliğiniz o yıl ABD'de green card sahibi olarak bulunduğunuz ilk gün başlar.

• İki şartın ikisi de varsa yerleşik sayılırsınız:
  • içinde bulunulan yıl ABD'de en az 31 gün bulunmak
  • içinde bulunulan yıl ve önceki iki yıl toplamında 183 gün
• 183 gün hesabı:
  • bu yılın günlerinin tamamı
  • geçen yılın günlerinin 1/3'ü
  • önceki yılın günlerinin 1/6'sı
• Örnek 1 (IRS'in örneği): 2023, 2024 ve 2025'te her yıl 120 gün ABD'de kalan kişi: 120 + 40 + 20 = 180 gün. 183'ü bulmadığı için 2025'te yerleşik sayılmaz.
• Örnek 2: 1 Temmuz 2026'da gelip yıl sonuna kadar kalan kişi, 2026'da 184 gün bulunur ve 2026'da yerleşik olur. Muaf statüde değilse yerleşikliği 1 Temmuz'da başlar; yılın ilk yarısında yerleşik değildir (çift statü).
• Günün herhangi bir anında ABD'de bulunduğunuz her gün sayılır.
• Sayılmayan günler:
  • Kanada ya da Meksika'daki evinizden düzenli olarak ABD'ye işe gidip geldiğiniz günler
  • iki yabancı ülke arasında aktarma yaparken ABD'de 24 saatten az kaldığınız günler
  • yabancı bir geminin mürettebatı olarak bulunduğunuz günler
  • ABD'deyken ortaya çıkan bir sağlık sorunu yüzünden ayrılamadığınız günler
  • "muaf kişi" (exempt individual) olduğunuz günler
• Bu test için "ABD": 50 eyalet, Washington DC ve ABD kara sularıdır. ABD'ye bağlı topraklar ve ABD hava sahası dahil değildir.

• "Muaf kişi", vergiden muaf olan kişi değildir; günleri 183 gün hesabına katılmayan kişidir:
  • F, J, M ya da Q vizesiyle, vize şartlarına uyan öğrenciler
  • J ya da Q vizesiyle, vize şartlarına uyan öğretmen ve stajyerler
  • A ya da G vizeli yabancı hükümet görevlileri (A-3 ve G-5 hariç)
• Eşiniz ve bekâr çocuklarınız, vizeleri sizin statünüze bağlıysa aynı istisnadan yararlanır.
• Öğrenciler: toplam 5 takvim yılından fazla muaf olduysanız (yılın herhangi bir kısmı tam yıl sayılır) öğrenci muafiyetiniz kural olarak biter. ABD'de kalıcı yaşama niyetiniz olmadığını ve vize şartlarına uyduğunuzu kanıtlarsanız muafiyet sürebilir.
  • Örnek: 2021'de F-1 ile gelen öğrenci 2021–2025 arasında 5 takvim yılı muaftır. 2026'da, bu istisnayı kanıtlamadıkça günleri sayılmaya başlar.
• Öğretmen ve stajyerler (J, Q): önceki 6 takvim yılının herhangi 2'sinde öğretmen, stajyer ya da öğrenci olarak muaf olduysanız bu yıl muaf olmazsınız. İstisna: önceki 6 yılın en çok 3'ünde muaf olduysanız ve bu yıl ile önceki yıllarda bütün ücretinizi yabancı bir işveren ödediyse yine muaf olabilirsiniz.
• Vizeler için bkz. 2.2 Öğrenci vizesi (F-1) ve 2.3 Değişim ziyaretçisi (J-1).

• Öğrenci, öğretmen, stajyer, sağlık sorunu ya da hayır amaçlı spor etkinliği nedeniyle günlerinizi saymıyorsanız Form 8843 vermek zorundasınız. A ya da G vizeli hükümet görevlileri (A-3 ve G-5 hariç) bu formu vermez.
• Nasıl verilir:
  • Form 1040-NR veriyorsanız Form 8843'ü beyannamenize ekleyin.
  • Beyanname vermeniz gerekmiyorsa formu tek başına şu adrese postalayın: Department of the Treasury, Internal Revenue Service Center, Austin, TX 73301-0215
• Ne zaman: Form 1040-NR'nin son tarihine (uzatmalar dahil) kadar. 2025 yılı için:
  • stopaja tabi maaş geliriniz varsa: 15 Nisan 2026
  • yoksa: 15 Haziran 2026
  • Form 4868 ile ek süre: 15 Nisan son tarihi 15 Ekim'e, 15 Haziran son tarihi 15 Aralık'a uzar. Ek süre ödeme süresini uzatmaz.
• Form zamanında verilmezse muaf günleri hesaptan çıkaramazsınız. İstisna: gereken bildirimi öğrenmek ve yapmak için makul çaba gösterdiğinizi açık ve ikna edici kanıtla göstermenizdir.
• Güncel form 2025 takvim yılı içindir. 2026 için yeni sürümünü IRS sitesinden indirin.

• 183 gün testini geçseniz bile şu şartların hepsi varsa yerleşik olmayan sayılabilirsiniz:
  • o yıl ABD'de 183 günden az bulunmak
  • bütün yıl boyunca yabancı bir ülkede (örneğin Türkiye'de) vergi evinizin (tax home) bulunması. Vergi eviniz, asıl iş yerinizin bulunduğu genel bölgedir.
  • o ülkeyle bağınızın ABD'den daha yakın olması
  • green card için başvurmamış ve adım atmamış olmak
• Yakın bağın göstergeleri: formlarda yazdığınız ikamet ülkesi, kalıcı evinizin, ailenizin ve eşyalarınızın bulunduğu yer, sosyal ve mesleki bağlarınız, ehliyetinizi aldığınız ve oy kullandığınız yer.
• Bu istisna kullanılamaz: yıl içinde green card için başvurduysanız ya da başvurunuz bekliyorsa. IRS'e göre şu formlardan birini vermiş olmak bu niyeti gösterir: I-130, I-140, I-485, I-508, ETA-750, OF-230.
• Nasıl istenir: Form 8840 beyannameye eklenir. Beyanname vermiyorsanız Form 1040-NR'nin son tarihine kadar Form 8843 ile aynı Austin adresine postalanır. Zamanında verilmezse istisna kullanılamaz (makul çaba istisnası saklıdır).
• Öğrenciler için ayrı istisna: çoğu öğrenci bu genel istisnayı kullanamaz. Öğrencilere özel istisnada dört şart aranır: kalıcı yaşama niyetinin olmaması, vize şartlarına uyulması, green card için adım atılmaması ve yabancı ülkeyle daha yakın bağ. Bu istisna Form 8843 ile istenir.

• ABD'nin mukimlik testleri, vergi anlaşmalarındaki mukimlik tanımlarını geçersiz kılmaz.
• İki ülkenin yasalarına göre de mukim sayılan kişi, anlaşmada çatışmayı çözen bir kural (tie-breaker) varsa anlaşmadan yararlanabilir.
• Anlaşmaya göre diğer ülkenin mukimi sayılırsanız ABD vergisini yerleşik olmayan olarak hesaplarsınız. Bunun için Form 1040-NR verilir ve Form 8833 eklenir.
• Uzun süreli green card sahiplerinde bu yol bazı durumlarda "expatriation tax" (section 877A) kurallarını tetikleyebilir.
• Türkiye–ABD anlaşması için bkz. 15.5 Türkiye–ABD çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması.
• ABD mukimlik belgesi (Form 6166): Türkiye'de anlaşmadan yararlanmak için ABD'de mukim olduğunuzu belgelemeniz gerekebilir. IRS bu belgeyi Form 8802 başvurusuyla verir. 1 Ekim 2026'dan itibaren başvuru ücreti bireyler için 105 $, işletmeler için 230 $'dır.

• Çift statü yılında: yerleşik olduğunuz dönemde dünya geliriniz, yerleşik olmadığınız dönemde yalnız ABD kaynaklı geliriniz vergilenir. Standart indirim (standard deduction) ve "head of household" kullanılamaz; eşinizle ortak beyanname verilemez (aşağıdaki eş seçimi hariç).
• Başlangıç tarihi (183 gün testiyle): kural olarak o yıl ABD'de bulunduğunuz ilk gündür.
  • Türkiye'yle yakın bağınızı ve vergi evinizin orada olduğunu kanıtlarsanız, toplam 10 güne kadar önceki kısa ziyaretleri hesaba katmayabilirsiniz. Bunun için beyannameye imzalı bir açıklama eklenir.
  • Bir önceki yıl da yerleşiktiyseniz bu yıl yerleşikliğiniz 1 Ocak'ta başlar.
• İlk yıl seçimi (first-year choice): IRS'in 2025 rehberine göre şu şartlarla 2025'in bir kısmında yerleşik sayılmayı seçebilirsiniz:
  • 2024 ve 2025'te testlerden hiçbirini geçmemiş ve 2024 için bu seçimi yapmamış olmak
  • 2026'da 183 gün testini geçmek
  • 2025'te ABD'de üst üste en az 31 gün bulunmak
  • bu dönemin ilk gününden yıl sonuna kadar olan günlerin en az %75'inde ABD'de bulunmak (5 güne kadar yurt dışı günü bulunmuş sayılır)
  • Seçim Form 1040'a eklenen bir açıklamayla yapılır. 2026 testini geçmeden beyanname verilemez; Form 4868 ile 15 Ekim 2026'ya kadar ek süre istenebilir. Seçim IRS onayı olmadan geri alınamaz.
• Yerleşik olmayan eşin yerleşik sayılması: yıl sonunda evliyseniz ve eşlerden biri ABD vatandaşı ya da yerleşikse, diğer eşin de bütün yıl yerleşik sayılmasını seçebilirsiniz.
  • İkiniz de dünya gelirinden vergilendirilirsiniz ve vergi anlaşmasına dayanarak yerleşik olmadığınızı ileri süremezsiniz.
  • O yıl ortak beyanname zorunludur; sonraki yıllarda ortak ya da ayrı verebilirsiniz.
  • Seçim Form 1040'ta işaretlenir ve iki eşin imzaladığı bir açıklama eklenir.

• Bitiş tarihi: bir yıl yerleşik olup ertesi yıl hiç yerleşik olmazsanız, yerleşikliğiniz kural olarak 31 Aralık'ta biter. Yılın geri kalanında vergi eviniz yurt dışındaysa ve o ülkeyle bağınız daha yakınsa, imzalı bir açıklamayla daha erken bir tarih (183 gün testinde ABD'deki son gününüz) kullanabilirsiniz.
• Ayrılmadan önce vergi uyum belgesi (sailing ya da departure permit): istisna kapsamında değilseniz, ABD'den ayrılmadan önce Form 1040-C ya da Form 2063 vererek bu belgeyi alırsınız.
  • Ayrılıştan en az 2 hafta önce randevuyla bir IRS yerel ofisine (TAC) gidilir. Belge ayrılıştan 30 günden önce verilmez.
  • Randevu hattı: +1 844 545 5640.
  • Form 1040-C verseniz de yıllık beyannamenizi yine vermeniz gerekir.
• Belge gerekmeyenlere örnekler:
  • F-1, F-2, H-3, H-4, J-1, J-2 ya da Q vizeli öğrenci, stajyer ve değişim ziyaretçileri: ABD kaynaklı gelirleri yalnız eğitim masraf ödenekleri, USCIS izinli işten gelir ya da işle bağlantısız mevduat faizi ise
  • M-1 ve M-2 vizeli öğrenciler: gelirleri yalnız USCIS izinli işten ya da işle bağlantısız mevduat faiziyse
  • o yıl ve önceki yıl vergiye tabi geliri olmayan B-2 turistler ile B-1 iş ziyaretçileri (B-1'de yılda en çok 90 gün)

• IRS bireysel hat: +1 800 829 1040 (Pazartesi–Cuma 07.00–19.00 yerel saat; Alaska ve Hawaii Pasifik saatine göre)
• Tercüman hattı (İspanyolca dışındaki diller): +1 833 553 9895. Görevli telefonda tercüman sağlar ya da yerel ofiste randevu verir.
• ABD dışından (uluslararası vergi hattı): +1 267 941 1000 (ücretli; yalnız İngilizce; Pazartesi–Cuma 06.00–23.00, ABD Doğu saati)
  • Posta: Internal Revenue Service, International Accounts, Philadelphia, PA 19255-0725, U.S.A.
• Form 8843 ve Form 8840 (beyanname vermeyenler için): Department of the Treasury, Internal Revenue Service Center, Austin, TX 73301-0215
• IRS yerel ofis (TAC) randevusu: +1 844 545 5640
• Vergi Mükellefi Savunucusu (Taxpayer Advocate Service): +1 877 777 4778

• Öğrenci ya da J-1'li olarak Form 8843'ü vermemek ve muaf günleri kaybetmek.
• 183 günü yalnız bu yılın günleriyle hesaplamak; önceki iki yılın 1/3 ve 1/6'sını unutmak.
• Green card'ı olduğu hâlde Türkiye'de yaşadığı için "artık yerleşik değilim" sanmak.
• Green card başvurusu (I-130, I-140, I-485) yapılmışken yakın bağlantı istisnasına güvenmek.
• 5 takvim yılını dolduran öğrencinin hâlâ muaf olduğunu sanması.
• Yerleşik sayıldığı yıl Türkiye'deki gelirlerini beyan etmemek.

• B-1/B-2 ile her yıl 4–5 ay ABD'de kalıyorum. Vergide yerleşik olur muyum? Formülü kendi günlerinizle hesaplayın. Örneğin üç yıl üst üste 140 gün kalan kişi için toplam 140 + 46,7 + 23,3 = 210 gündür ve test geçilir. O yıl 183 günden az kaldıysanız ve vergi eviniz Türkiye'deyse, Form 8840 ile yakın bağlantı istisnasını isteyebilirsiniz.
• Bu yıl green card aldım. Bütün yıl yerleşik miyim? Green card testiyle o yıl yerleşiksiniz. 183 gün testini geçmediyseniz yerleşikliğiniz ABD'de green card sahibi olarak bulunduğunuz ilk gün başlar; öncesi için yerleşik değilsiniz (çift statü).
• F-1'den H-1B'ye geçtim. Ne değişir? Öğrenci olarak muaf olduğunuz günler sayılmaz. H-1B'ye geçtiğiniz andan itibaren günleriniz sayılmaya başlar.
• Eşim Türkiye'de yaşıyor. Birlikte beyanname verebilir miyiz? Siz ABD vatandaşı ya da yerleşikseniz, eşinizin bütün yıl yerleşik sayılmasını seçerek ortak beyanname verebilirsiniz. O zaman eşinizin dünya geliri de ABD'de vergilenir.

• Form 8843, muaf kişi bildirimi ve talimatı (PDF)
• Form 8840, yakın bağlantı istisnası (PDF)
• Form 8833, anlaşmaya dayalı beyan bildirimi (PDF)
• Publication 519, Yabancılar için ABD vergi rehberi – 2025 (PDF)
• Form 1040-NR (PDF)
• Form 4868, ek süre başvurusu (PDF)
• Form 1040-C, ayrılan yabancı beyannamesi (PDF)
• Form 2063, ayrılan yabancı beyanı (PDF)
• Form 8802, ABD mukimlik belgesi başvurusu (PDF)
• IRS – Yerel ofis bulucu