Yapay zeka yatırımlarının hızlandırdığı veri merkezi inşaatları, ABD'deki bazı yerleşimlerde çevre ve yaşam kalitesi tartışmalarını beraberinde getirdi. Tesislerin yakınında yaşayanlar su basıncının düştüğünü, bitkilerin kuruduğunu ve musluklardan tortulu kahverengi su aktığını bildiriyor.
Georgia'da dört aile Meta'ya dava açtı
Georgia'da Meta'nın Stanton Springs veri merkezine 30 metreden daha yakın yaşayan Beverly ve Jeff Morris'in de aralarında bulunduğu dört aile, ağustosta teknoloji şirketine karşı dava açtı. Aileler, inşaatın başlamasından sonra kuyularında tortu oluştuğunu, su basıncının azaldığını ve musluk suyunun içilemez hale geldiğini savunuyor.
Davacıların iddiasına göre geniş kapsamlı ağaç kesimi ve kazı faaliyetleri, yeraltı suyunu depolayan akifere zarar verdi; silt ve tortu da bu nedenle kuyulara karıştı. Meta ise hidrojeolojik incelemeye dayanarak veri merkezinin bu sorunlara yol açmış olmasının düşük ihtimal olduğunu savunuyor ve tesis faaliyetlerinde yeraltı suyu kullanmadığını belirtiyor.
Virginia'da inşaatla birlikte su ve gürültü şikayetleri
Georgia'nın yaklaşık 800 kilometre kuzeyindeki Virginia eyaletinin Louisa County bölgesinde de Amazon'a ait veri merkezine ilişkin şikayetler bulunuyor. Tesisin karşısında yaşayan Austin Newsom, inşaatın Mart 2025'te başlamasından kısa süre sonra musluk suyunun kahverengiye döndüğünü söylüyor.
Newsom, ağır iş makineleriyle kazı ekipmanlarının evinde güçlü titreşimlere ve duvarlarda çatlaklara neden olduğunu belirtiyor. Ayrıca tesisin sık sık yol su baskınlarına, rahatsız edici ışık kirliliğine ve aralıksız endüstriyel gürültüye yol açtığını, bunun da yaşam kalitesini bozduğunu ifade ediyor.
Enerji tüketimi arılarla ilgili endişeleri artırıyor
Sydney Üniversitesinin yakın tarihli bir raporunda, veri merkezlerinin enerji kullanımı ve karbon salımının küresel sıcaklıkları yükseltebileceği değerlendirildi. Rapora göre sıcak günlerdeki sınırlı bir artış dahi arıların üreme döngüsünü bozabilir ve sperm kalitesini düşürebilir.
Raporda bu etkilerin her yıl 14,1 milyon arının yok olmasına yol açabileceği öngörüsüne yer verildi. Böylece yapay zeka altyapısının etkileri, yerel su ve gürültü şikayetlerinin yanı sıra enerji tüketimi, karbon salımı ve ekosistemler açısından da ele alınıyor.
Veri merkezlerini yörüngeye taşıma önerisi
NASA Jet Propulsion Laboratory araştırmacısı Slava G. Turyshev, küresel elektrik talebinin gelecek beş yılda neredeyse iki katına çıkmasının beklendiğini söyledi. Turyshev, farklı yakıt türleriyle çalışacak daha fazla tesis kurulması gerekeceğini belirterek mahallelerde büyük bilgisayar depoları inşa edilmesine yönelik rahatsızlığın veri merkezlerini uzaya taşıma fikrini gündeme getirdiğini aktardı.
Turyshev, veri merkezi altyapısının Dünya yörüngesine taşınmasının çevreyi koruma amacıyla ciddi biçimde değerlendirildiğini ifade etti. Bununla birlikte yörüngedeki tesislerin de yeni çevresel ve operasyonel sorunlar yaratabileceği belirtiliyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Aerospace Security Project Müdür Yardımcısı Clayton Swope, çevrenin korunmasının uzay tabanlı veri merkezleri için temel gerekçelerden biri olduğunu söyledi. Swope, yörüngedeki binlerce uydu için trafik koordinasyonu ve uzay çöpü sorunlarının bu tesislerle birlikte farklı bir boyut kazanabileceği uyarısında bulundu.
Swope, uzayda bir çarpışmanın yaşanması, çalışmayan bir uzay aracının enkaza dönüşmesi veya bir uydudaki arızanın yeni parçalar oluşturması ihtimallerine dikkat çekti. Binlerce ya da milyonlarca yeni uydunun fırlatılması halinde sorunların büyüyebileceğini belirten Swope, SpaceX'in yörüngede yapay zeka hesaplamaları için 1 milyon uydudan oluşan bir takımyıldız önerdiğini kaydetti.
