ABD'nin Doğu Avrupa'daki askeri varlığını sessizce azaltması, NATO'nun Ankara zirvesinde müttefikler arasında güvenlik tartışmalarının odak noktası oldu. Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, zirve öncesinde yerel gazetecilere verdiği açıklamada, kış aylarında ülkesine konuşlandırılan birkaç yüz ABD askerinin geri çekildiğini ve geri dönüşlerine ilişkin net bir işaret olmadığını söyledi.
Pevkur, ABD asker sayısının 100'ün altına düştüğünü belirtti ve bu sayının kış mevsiminde konuşlu tank birlikleri düşünüldüğünde altıda birine denk geldiğini kaydetti. Mayıs ayında ABD kuvvetlerinin Estonya'da kalacağını ifade etmiş olan bakan, son dönemdeki belirsizlikler nedeniyle hiçbir şeyin garanti edilemeyeceğini ekledi.
Baltık ülkeleri ve Polonya'dan yetkililer, bu çekilmenin Trump yönetiminin geçen ay Polonya'ya planlanan yaklaşık 5 bin asker sevkiyatını beklenmedik şekilde iptal etmesinin doğrudan sonucu olduğunu ifade ediyor. Bu karar Varşova hükümetini ve sevkiyata hazırlanan birçok askeri şaşırttı. İptal, Litvanya'dan da bin kadar askerin haziran ayında yerlerine yenisi gelmeden ayrılmasına yol açtı.
Ankara'daki NATO zirvesinde Baltık ülkeleri ve Polonya delegeleri, ittifakın savunma harcamaları hedefini karşılayan 'yüzde 5 kulübü' rozetleri taktı. Bu ülkeler, bu statünün kendilerine kalıcı ABD askeri desteği sağlayacağına inanıyordu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirveyi yeni savunma anlaşmaları ve Avrupa'nın artan harcamaları nedeniyle bir başarı olarak niteledi. Ancak 12 ülkenin dahil olduğu 50 milyar dolarlık uzun menzilli füze konsorsiyumu gibi taahhütlerin hayata geçmesi yıllar alacak.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Pentagon politika sorumlusu Elbridge Colby, zirvede yükselen Çin'e öncelik verilmesi gerektiğini ve Avrupa'nın kendini savunma konusunda çok daha fazlasını yapması gerektiğini savunan 'NATO 3.0' yaklaşımını vurguladı. Kanada Başbakanı Mark Carney gibi Trump'a şüpheyle yaklaşan liderler bile, ABD başkanını NATO üyelerini harcamaları artırmaya zorladığı için övdü.
Stratejik Değişimin Arkasındaki Endişeler
Ukrayna'nın Rusya topraklarına yönelik uzun menzilli insansız hava aracı ve füze saldırılarının ardından Moskova'nın misilleme yapabileceği endişeleri artarken, ABD en savunmasız bölgelerden çekiliyor. Yapay zeka destekli analizlere göre 2026 sonuna kadar Rusya ile NATO üyesi bir devlet arasında ölümcül bir çatışma olasılığı yüzde 18 olarak hesaplanıyor. Geçen hafta Chatham House konferansında konuşan eski İngiltere Silahlı Kuvvetler Bakanı Al Carns, stratejik durumun 1962'deki Küba füze krizi sonrası en riskli dönem olduğunu söyledi.
Yine de çoğu analist ve yetkili, Rusya'nın doğrudan askeri harekattan ziyade 'hibrit savaş' kampanyasını sürdürmesinin daha muhtemel olduğunu düşünüyor.
ABD, Orta Doğu'da da ocak ortasında gerilimi azaltmak amacıyla ileri üslerden personel tahliyesine başladı. Çoğu gözlemci, ABD'nin Suriye'den tamamen çekilme ve Irak'tan kısmi çekilme üzerine Katar ve Kuveyt gibi ülkelerde bir daha önemli sayıda personel veya ekipman bulundurmayacağı görüşünde. Katar'daki El Udeyd Hava Üssü'nde bulunan Koalisyon Hava Harekât Merkezi'nin koordinasyon görevi ABD'ye taşındı. Washington, insansız hava araçları ve uçakları artık Ürdün, İsrail, Türkiye ve Avrupa anakarası gibi daha güvenli bölgelerde konuşlandırmayı tercih ediyor.
Pasifik'te de benzer dinamikler yaşanıyor. Japonya, Avustralya, Güney Kore, Tayvan ve Filipinler gibi geleneksel müttefikler, ABD'nin bölgede en azından kısmi bir geri çekilme ihtimalinden endişeli. Bazı stratejistler, Okinawa ve Guam'daki üslerin Çin saldırısına karşı çok açık olacağını savunuyor. Bunun yerine, Çin ana karasını ve gemilerini tehdit edebilecek ATACMS gibi uzun menzilli füzelere sahip hareketli birliklerin konuşlandırılması öneriliyor.
Almanya Hava Kuvvetleri Komutanı Holger Neumann, Avrupa'nın ABD silahları alımını artırması gerektiğini belirtti. Alman yetkililer, en büyük tehdidin 2029'da olacağını düşünüyor. Ancak caydırıcılık için ABD askerlerinin bölgede 'tuzak teli' olarak bulunmasını ümit edenler, bu yaklaşımın artık işe yaramayabileceği gerçeğiyle karşı karşıya.
