United Launch Alliance'ın Alabama eyaletinin Decatur kentindeki fabrikasında üretilen bir Vulcan roketi, pazar günü Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'ndan fırlatılmasından yaklaşık 10 dakika sonra başarısız oldu ve üzerindeki 40 Amazon Leo internet uydusunun tamamını yok etti. Bu, Boeing ile Lockheed Martin'in 2006'da ortak girişimi kurmasından bu yana ULA'nın yaşadığı ilk kesin görev başarısızlığı oldu.
214 fit uzunluğundaki roket, fırlatma penceresinin tam sonunda, Doğu Saati ile 12.40'ta Uzay Fırlatma Kompleksi 41'den yükseldi. Cuma günkü deneme, birden fazla fırlatma sağlayıcısına hizmet veren gaz halindeki azot tesisinin arızalanması üzerine iptal edilmişti. Cumartesi günkü deneme, roket ile yer sistemleri arasındaki ağ sorunları nedeniyle durdurulmuştu. Pazar günü ise kontrolörler, açıklanamayan teknik bir sorunu gidermek için geri sayımı T eksi 20 saniyede durdurdu. Bu, Vulcan'ın dokuz ay içindeki ilk uçuşuydu.
"Bugün bu standardı karşılayamadık"
ULA, fırlatmadan yaklaşık 50 dakika sonra yaptığı açıklamada, "Fırlatma Direktörümüz tarafından alınan verilere dayanarak, Uzay Fırlatma Kompleksi 41'den fırlatılan Vulcan aracında uçuşun 10. dakikasında bir anomali meydana geldiğini ve Amazon görevini yörüngeye ulaştıramadığını doğruluyoruz" dedi.
Şirket, "ULA, ülkemize ve bize güvenen müşterilerimize uzaya güvenilir erişim sağlamak için var" ifadelerini kullandı. ULA, "Bu amaç, uzay uçuşlarındaki en zorlu görevlerden bazılarını üstlenmemizin ve kendimizi görev başarısı standardına tabi tutmamızın nedeni. Bugün bu standardı karşılayamadık" dedi. ULA, başarısızlığı açıklayan verilere henüz sahip olmadığını, nedeni bulmak ve "mümkün olan en kısa sürede" uçuşlara dönmek için Amazon ve diğer kuruluşlarla çalışacağını belirtti.

Nozulları daha önceki iki Vulcan uçuşunda arızalanan altı Northrop Grumman katı yakıtlı roket iticisi normal çalışmış gibi göründü ve yükselişin yaklaşık 100. saniyesinde ayrıldı. Ancak iki Blue Origin BE-4 motoruyla çalışan ilk kademe, ULA'nın fırlatma öncesi zaman çizelgesinde öngörülenden daha uzun süre ateşlenmiş gibi göründü. Ardından Centaur V üst kademesinin iki L3Harris RL10 motoruyla planlanan 12 dakika 15 saniyelik ateşlemesi sırasında bir şeyler ters gitti.
Amazon'un Starlink rakibine darbe
Amazon Leo, "Her fırlatmada risk vardır ve bu, LV-01 gibi ilk görevler için özellikle geçerlidir" dedi. Amazon Leo, "ULA, Amazon için güvenilir bir ortak oldu; bu görevden ders çıkaracaklarına ve Vulcan için uzun vadeli planlarını hayata geçireceklerine inanıyoruz" ifadelerini kullandı.
Pazar günkü uçuş, Amazon'un satın aldığı 38 Vulcan fırlatmasının ilkiydi ve roketin şirketin ilk nesil uydularından 1.500'den fazlasını taşıması planlanıyor. GeekWire'ın haberine göre Amazon, Nisan 2025'ten bu yana 14 görevde 396 Leo uydusu fırlattı; bunların en sonuncusu temmuz ayında ULA'nın daha eski Atlas V roketiyle gerçekleştirildi. Şirketin diğer ana fırlatma aracı Blue Origin'in New Glenn roketi ise mayıs ayında fırlatma rampasında meydana gelen patlamadan bu yana yerde tutuluyor.
Zamanlama sıkışık. Federal İletişim Komisyonu, Amazon'un hizmette yaklaşık 1.600 uydu bulundurması gereken Temmuz 2026 tarihini kaçırmasının ardından konuşlandırmaya devam etmesine izin verdi. Ancak şirketin 3.232 ilk nesil uydunun tamamını Temmuz 2029'a kadar faaliyete geçirmesi gerekiyor.

Uzay Kuvvetleri ve Decatur beklemede
Başarısızlık, Pentagon'un planlarını da zorlaştırıyor. The Decatur Daily'nin haberine göre ABD Uzay Kuvvetleri, şubatta bir itici nozulunun arızalanmasının ardından Vulcan üzerindeki ulusal güvenlik görevlerini askıya aldı. Kuvvetler, bu görevleri yeniden başlatıp başlatmamaya karar vermeden önce yeniden tasarlanan nozullarla gerçekleştirilen pazar günkü uçuşun verilerini incelemeyi planlıyordu. ULA Üst Yöneticisi Mark Peller, uçuş öncesinde Aviation Week'e mühendislerin nozul sorununa ilişkin "inandırıcı üç neden belirlediğini" söylemişti.

AL.com'un haberine göre Vulcan'ın ana iticisi ve Centaur üst kademesi, Tennessee Nehri üzerindeki 2,2 milyon fit karelik tesiste Decatur'da üretilip monte ediliyor ve tesiste 1.000'den fazla kişi çalışıyor. Amazon görevlerinin önümüzdeki birkaç yıl içinde burada üretilen roketlerin fırlatmalarının yaklaşık üçte ikisini oluşturması bekleniyordu. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, soruşturmaya kurumunun yardımını teklif etti: "Artemis, Ay Üssü ve ülkenin ULA'ya ihtiyacı var. Yanınızdayız ve yardım etmek için buradayız."
Kapak fotoğrafı ve ikinci fotoğraf: Michael Cain/Spaceflight Now. Rampa fotoğrafı ve fırlatma fotoğrafı: United Launch Alliance. Kaynaklar: United Launch Alliance, Amazon Leo, CBS News, GeekWire, AL.com, The Decatur Daily, Anadolu Ajansı.