NASA'nın Voyager 1 uzay aracı, Florida'daki Cape Canaveral'dan fırlatılmasından yaklaşık 49 yıl sonra çarşamba günü Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaşan insan yapımı ilk nesne olacak. Uzay aracı, 18 Kasım'da Doğu Standart Saati ile 05.16'da yaklaşık 16,09 milyar mil (25,9 milyar kilometre) uzakta olacak. Bu mesafe o kadar büyük ki ışık hızında ilerleyen radyo sinyallerinin Dünya'ya ulaşması tam 24 saat sürüyor.
Kaliforniya'nın Pasadena kentindeki NASA Jet İtki Laboratuvarı'ndan (JPL) sondayı yöneten küçük ekip için bu kilometre taşı büyük ölçüde sabır dersi niteliğinde. Görev yöneticisi Suzanne Dodd, “Voyager'a ‘merhaba’ demek istiyorsanız mesajınızı gönderir, sonra eve gidip yanıtı alana kadar iki gün beklersiniz” dedi. Dodd, 1984'ten bu yana görev üzerinde çalışıyor. Voyager ekibine göre uzay aracı bu çizgiyi geçtiğinde üzerinde hiçbir şey değişmeyecek.

İnsan gücü azalan ekip ve küçülen enerji bütçesi
Voyager 1'in zayıf sinyalini hâlâ yalnızca NASA'nın Derin Uzay Ağı'ndaki antenler kadar hassas antenler yakalayabiliyor. Uçuş ekibi yaklaşık haftada bir komut gönderiyor. Associated Press'in haberine göre bir sorun çıktığında, bazen projede daha önce çalışmış emeklilerin yardımına başvuruluyor. Dodd, sondayı “ulusal bir hazine” olarak nitelendirdi.
Voyager'ı çalışır durumda tutmak giderek zorlaşıyor. Voyager 1, bozunan plütonyumun ısısını elektriğe dönüştüren radyoizotop termoelektrik jeneratörlerle çalışıyor. JPL'ye göre her iki Voyager da yılda yaklaşık 4 watt güç kaybediyor. Mühendisler eylül ayında Voyager 1'deki üç cihazı kapatarak bunların yerine daha düşük güç tüketen alternatifler yerleştirdi. Bu değişiklik, aksi halde 2027 yazında kapanabilecek başka bir bilimsel cihazın devre dışı bırakılmasını ertelemeyi amaçlıyordu. Manyetik alanları ölçen ve plazma dalgalarını dinleyen iki cihaz hâlâ çalışıyor.
Aradan haftalar geçtikten sonra sonda sessizliğe büründü. Ekip, 18 ve 19 Ekim'de planlanan iletişim seanslarında sondanın sinyalini alamadı; 20 Ekim'de sinyali yeniden duyduğunda ise iticilerden oluşan bir grubun devre dışı kaldığını ve yedeklerin otomatik olarak devreye girdiğini tespit etti. JPL'de Voyager görevinin yöneticisi Kareem Badaruddin, “Uzay aracının böyle bir şey yaptığını ilk kez görüyoruz. Ancak görevde, beklenmedik durumlara hazırlıklı olmamız gereken bir noktadayız” dedi.

Jüpiter'den yıldızlararası uzaya
5 Eylül 1977'de fırlatılan Voyager 1, 1979'da Jüpiter'in, 1980'de ise Satürn'ün yakınından geçti. Uzay aracı 2012'de, Güneş Sistemi'mizi çevreleyen güneş rüzgârı balonunun ötesindeki bölge olan yıldızlararası uzaya ulaşan ilk uzay aracı oldu. Saatte yaklaşık 38 bin mil hızla ilerleyen aracın bir ışık yılını katetmesi yaklaşık 18 bin yıl daha sürecek. İkizi Voyager 2, iki hafta önce daha uzun bir rotaya fırlatılmıştı ve bir ışık günü uzaklığa ancak 2035'te ulaşacak.
NASA, bu olayı kutlamak için ülke genelindeki ve dünyanın dört bir yanındaki insanlardan salı günü gün batımından sonra dışarı çıkmalarını ve bir telefon ya da el feneri kullanarak Voyager'ın çağrı işareti V-G-R'yi Mors alfabesiyle yanıp sönen ışıklarla vermelerini istiyor. Gezegen Derneği'nin CEO'su Bill Nye, Voyager'ların fırlatıldığı sırada bugün hayatta olan insanların çoğunun henüz doğmadığını, ancak derneğin kurucu ortaklarından Carl Sagan'ın da katkısıyla yürütülen bu görevlerin “hepimize, Dünya'daki herkese dokunduğunu” söyledi.
Görseller: NASA/JPL-Caltech