Temsilciler Meclisi’ndeki bir grup Cumhuriyetçi, iki liderin perşembe günü Shenzhen’de yapacağı görüşme öncesinde Başkan Donald Trump’tan, Çin hükümetinin haksız yere gözaltında tuttuğunu düşündüğü iki Amerikalının yanı sıra kamuoyunca tanınan bazı siyasi tutukluların serbest bırakılması için Çin lideri Xi Jinping’e baskı yapmasını istedi.
Açıklama, Temsilciler Meclisi Çin Komitesi Başkanı John Moolenaar, Temsilciler Meclisi Değerler Eylem Ekibi Başkanı Robert Aderholt ve Çin Kongre-Yürütme Komisyonu eş başkanı Chris Smith tarafından çarşamba günü yayımlandı. Reuters’ın haberine göre açıklamaya Temsilciler Meclisi’ndeki 17 Cumhuriyetçi daha imza attı.
Milletvekilleri, sismolog Youlin Chen ile Myanmar araştırmacısı Min Zin’in Çin’in ulusal güvenliğini tehlikeye attıkları yönündeki “asılsız şüpheler” nedeniyle tutulduğunu belirtti. Milletvekilleri ayrıca Hong Konglu medya patronu Jimmy Lai ile Uygur ekonomist Ilham Tohti’nin serbest bırakılmasını istedi. Açıklamada, “Hepsi derhal serbest bırakılmalı” denildi.

Dosyaları daha önce iki kez gündeme getirdi
Trump, Chen’in durumunu mayıs ayında Xi ile görüştü ve eylül ayında iki kişinin dosyasını da gündeme getirdi ancak ABD’li yetkililer ve savunucular, Pekin’in konuyla ilgilenmediğini söylüyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, her iki kişinin de haksız yere gözaltında tutulduğunu belirledi. Bu durum, serbest bırakılmalarını Washington için en öncelikli konulardan biri haline getiriyor.
ABD tarafından finanse edilen araştırması, Kuzey Kore’nin nükleer denemelerinin sismik izlerini inceleyen Çin doğumlu sismolog Chen, Kasım 2024’te Pekin Havalimanı’nda gözaltına alındı ve Mayıs 2025’te casuslukla suçlandı. 1980’lerde Myanmar’dan kaçan ve sonradan Amerikan vatandaşlığına geçen Min Zin ise akademik bir konferans için Kunming’e gittikten sonra haziran ayında gözaltına alındı. Eşi Sylvia Zin, CBS News’e Min Zin’in hücre hapsinde tutulduğunu ve geçen ay şiddetli dehidrasyon nedeniyle hastaneye kaldırıldığını söyledi.
Washington daha fazla baskı seçeneğini değerlendiriyor
Bir ABD’li yetkili, milletvekillerine yanıtında “ABD vatandaşlarının haksız yere gözaltında tutulması sorununu çözmek, başkan için her zaman en öncelikli konulardan biridir” dedi. ABC News, yönetimin ziyaretin ardından Pekin’e baskı yapmak için bazı adımları değerlendirdiğini bildirdi. Bu adımlar arasında, ekim ayında haksız yere gözaltı uyarısı eklenen Çin seyahat uyarısının seviyesini yükseltmek de bulunuyor.
Pekin, bu nitelendirmeyi reddediyor. Çin Büyükelçiliği sözcüsü, “Çin, hukukun üstünlüğüyle yönetilen bir ülkedir. Yargı makamları davaları yasalara uygun şekilde ele alır ve sözde haksız gözaltı diye bir şey yoktur” dedi. Trump’ın perşembe günkü görüşmeler sırasında söz konusu dosyaları gündeme getirip getirmediği konusunda henüz açıklama yapılmadı.