Danimarka parlamentosunun, Grönland konusunda ABD ile yapılan güvenlik anlaşmasını perşembe günü onaylaması bekleniyor. Reuters’ın haberine göre bu, ABD ordusunun Arktik adadaki rolünü genişleten anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önceki son adım olacak.
Folketing’deki oylamanın yerel saatle yaklaşık 10.00’da (0900 GMT) yapılması bekleniyor. Kopenhag’ın onayının ardından yürütme anlaşması, Danimarka Dışişleri Bakanlığının Washington’a diplomatik nota göndermesiyle yürürlüğe girecek. Anlaşma için ABD Senatosunda oylama yapılması gerekmiyor.
İki yeni ABD savunma bölgesi
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, anlaşmayı 22 Eylül’de New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları marjında imzaladı. Anlaşma, 1951 tarihli ABD-Danimarka savunma anlaşmasını güncelliyor ve Grönland’ın güneyindeki Narsarsuaq ile kuzeydoğu kıyısındaki Mestersvig’de iki yeni ABD savunma bölgesi kurulmasına ve Trump’ın “Golden Dome” füze savunma sisteminin bazı unsurlarının konuşlandırılmasına izin veriyor.

Anlaşma ayrıca ABD uçak ve gemilerine Grönland genelinde geniş erişim sağlıyor, NATO ve Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerin adada kalıcı askeri tesisler kurmasını engelliyor ve hassas üçüncü ülke yatırımlarının onaylanması için üç tarafın da rızasını şart koşuyor. Anlaşma, Danimarka’nın egemenliğini ve Grönlandlıların kendi kaderini tayin hakkını yeniden teyit ediyor ve bir sona erme tarihi içermiyor.
Gerilim sona mı eriyor?
Yaklaşık 57 bin kişinin yaşadığı, mineral kaynakları bakımından zengin adanın kontrolünü ele geçirme yönündeki ısrarını sürdüren Trump’ın askeri veya ekonomik güç kullanma seçeneğini dışlamaması, ocak ayında NATO içinde diplomatik krize ve aylar süren yoğun müzakerelere yol açtı. Grönland parlamentosu anlaşmayı bu ayın başında 16-0 oyla onayladı. Anlaşma geçen hafta Folketing’de tüm partilerin desteğiyle ilk okumadan geçti.

Kopenhag Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü Mikkel Vedby Rasmussen, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bunun bir son değil, aksine bir başlangıç olduğuna dair birçok işaret var” dedi. Rasmussen, anlaşmanın Washington’a güvenlikle ilgili kararlar ve stratejik kaynakların çıkarılmasının bir bölümü üzerinde daha fazla nüfuz talep etme imkânı vereceğini söyledi. Diğer uzmanlar ise Pituffik Uzay Üssü’ne ev sahipliği yapan adada ABD ordusunun hâlihazırda sahip olduğu erişime kıyasla anlaşmanın çok az şey eklediğini belirtiyor. Pituffik, Amerika’nın en kuzeydeki askeri tesisi olarak biliniyor.