Uluslararası Para Fonu (IMF), bu yılki küresel büyüme tahminini sınırlı da olsa yukarı yönlü revize etti. Kurum, yapay zekâdaki yatırım patlamasının keskin biçimde yükselen petrol ve doğal gaz fiyatlarının yol açtığı hasarı dengelediğini, ancak yapay zekâya bağlı borçlanma dahil artan borç yükünün riskleri büyüttüğünü vurguladı.
IMF ve Dünya Bankası’nın Tayland’ın başkenti Bangkok’taki yıllık toplantıları vesilesiyle 13 Ekim Salı günü yayımlanan Dünya Ekonomik Görünüm raporunda, dünya ekonomisinin 2026’da yüzde 3,1 büyümesi bekleniyor. Bu oran temmuzdaki yüzde 3,0’lık tahminin üzerinde, ancak 2025’teki yüzde 3,5’lik büyümenin belirgin şekilde altında. Büyümenin 2027’de yüzde 3,4’e toparlanması öngörülüyor.
Kim büyüyor, kim yavaşlıyor?
ABD ekonomisinin 2026 ve 2027’de yüzde 2,3 ile istikrarlı bir büyüme kaydetmesi bekleniyor. Gelişmiş ekonomiler bu yıl yüzde 2,1 büyüyecek, gelecek yıl ise yüzde 1,9’a yavaşlayacak. Avro bölgesindeki 21 ülkenin bu yıl yüzde 1,1, 2027’de yüzde 1,2 büyümesi öngörülürken Çin için tahmin, geçen yılki yüzde 5’in altında ve hükümetin resmî hedefiyle uyumlu olarak yüzde 4,5. Hindistan ise yüzde 7 ile en hızlı büyüyen büyük ekonomi olmayı sürdürüyor.
IMF, ABD ekonomisi için 2027 büyüme tahminini önceki yüzde 2,2'den yüzde 2,3'e yükseltirken 2026 beklentisini yüzde 2,3'te tuttu. Fon, Almanya'nın bu yılki büyüme tahminini yüzde 0,7'den yüzde 1,3'e, İngiltere'ninkini yüzde 1'den yüzde 1,3'e çıkardı; Fransa için beklentiyi yüzde 0,6'dan yüzde 0,4'e, Rusya için ise 2026 ve 2027'de yüzde 1,1'den yüzde 0,9'a indirdi.
Enerji şokuna daha açık olan gelişmekte olan ekonomilerin büyümesi 2025’teki yüzde 4,5’ten bu yıl yüzde 3,7’ye gerileyecek, 2027’de yüzde 4,4’e toparlanacak. En karamsar tablo Orta Doğu ve Orta Asya’da: Bu bölgelerin ekonomilerinin bu yıl daralması, 2027’de ise yüzde 6,3 büyümesi bekleniyor.
Tahminler, petrol fiyatlarının bu yıl yaklaşık yüzde 41 artışla varil başına ortalama 96 dolara çıkacağı, Hürmüz Boğazı’ndan petrol ve gaz sevkiyatının mart ayına kadar yeniden başlayacağı ve yapay zekâ talebindeki patlamanın yatışacağı varsayımlarına dayanıyor. Küresel enflasyonun 2026’da yüzde 4,7, gelecek yıl yüzde 4,1 olması öngörülüyor.
Yapay zekâ: Hem motor hem risk
Rapora göre yapay zekânın getirileri eşit dağılmıyor: Bilgisayar çipleri ve yapay zekâ ekipmanlarına yönelik net ithalat talebinin dörtte üçünden fazlası ABD ve Çin’den geliyor. Büyüme de giderek yoğunlaşıyor; küresel büyümenin yüzde 95’i artık 32 ülkeden geliyor. Nisanda bu sayı 54’tü.
“Küresel ekonomi yalnızca yavaşlamıyor ya da hızlanmıyor; büyüme, ülkelerin savaşın yol açtığı arz şokuna ve yapay zekâ kaynaklı talebe ne ölçüde maruz kaldığına göre ülkeler arasında yeniden dağılıyor.” — IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu
IMF Baş Ekonomisti ve Araştırma Direktörü Silvana Tenreyro, Bangkok’ta gazetecilere “Görünüm son derece dengesiz” dedi. IMF Para ve Sermaye Piyasaları Dairesi Direktör Yardımcısı Athanasios Vamvakidis de borsalarda yapay zekâ kaynaklı bir düzeltmenin risklerden yalnızca biri olduğunu, yükselen tahvil getirileri ve finansal sistemi aksatabilecek siber tehditlerin de tabloya eklendiğini söyledi.
Yapay zekânın istihdama etkisi de Bangkok toplantılarının ana gündem maddelerinden biri. IMF Başkanı Kristalina Georgieva bu etkiyi “yavaş ilerleyen ama yine de bir tsunami” olarak tanımladı ve “Zaman içinde küresel ölçekte işlerin yaklaşık yüzde 40’ının etkileneceğini tahmin ediyoruz; işler ya güçlenecek ya niteliği düşecek ya da ortadan kalkacak. Bu etkinin bir kısmını şimdiden görüyoruz” dedi.
Borç uyarısı
Georgieva geçen hafta zengin ve yoksul tüm ülkeleri kamu maliyesini düzene sokmaya ve artan borç yükünü kontrol altına almaya çağırmıştı. Tenreyro, bu çağrının borçlanma maliyetlerinin yüksek olduğu bir dönemde daha da önem kazandığını belirtti.
Türkiye için tahminler
Hürriyet Daily News’in aktardığı rapor verilerine göre IMF, Türkiye’nin 2026 büyüme tahminini temmuzdaki yüzde 2,9’dan yüzde 2,7’ye indirirken 2027 tahminini yüzde 3,6’da sabit tuttu. Kurum, Türkiye’de yıllık ortalama tüketici enflasyonunun bu yıl yüzde 31,2, gelecek yıl yüzde 26,5 olmasını bekliyor.
