İran-ABD savaşında uzun menzilli füze kullanımının öne çıkması, ABD'nin PrSM ve İran'ın Kheibar Shekan sistemlerini yeniden gündeme taşıdı. ABD'nin PrSM füzesini bu çatışmada ilk kez kullandığı öne sürülürken, füzenin yaklaşık 500 kilometrelik menzile sahip olduğu ve hareketli lançerlerden ateşlenebildiği belirtiliyor.
PrSM, hedeflere önceki sisteme göre daha uzak mesafelerden ulaşabiliyor. İran ise Kheibar Shekan olarak bilinen balistik füzeyi sahaya sürdü; her iki tarafın da hava savunma sistemlerine daha kısa tepki süresi bırakan silahlara yöneldiği bildirildi.
PrSM, ATACMS'ın yerini alacak
ABD Kara Kuvvetleri için yeni nesil karadan fırlatılan balistik füze olarak geliştirilen PrSM'nin, Soğuk Savaş döneminde tasarlanan ATACMS'ın yerini alması planlanıyor. ATACMS, 1991 Körfez Savaşı'nda ilk kez kullanılmıştı.
PrSM'nin temel modelinde menzil yaklaşık 500 kilometre. Bu kapasite, ATACMS'ın en uzun menzilli modellerindeki yaklaşık 300 kilometrenin üzerinde bulunuyor. Programda menzilin yaklaşık 650 kilometreye, sonraki modellerde ise en az 1. 000 kilometreye çıkarılması hedefleniyor.
Füze, HIMARS roket lançerleriyle paletli M270A2 lançerlerinden ateşlenebiliyor. Böylece ABD'nin PrSM için tamamen yeni bir lançer filosu oluşturması gerekmiyor. Bir HIMARS lançeri tek ATACMS taşırken iki PrSM taşıyabiliyor.
Ataletsel seyrüsefer sistemiyle yönlendirilen PrSM, GPS desteğinden yararlanıyor. Silah uzmanları, füzenin hedef üzerinde patlayarak geniş bir alana yüksek hızlı metal parçaları yaydığını belirtiyor. Gelecekteki modellerin gemiler gibi hareketli hedeflere karşı da kullanılabilmesi amaçlanıyor.
Lamerd'deki mühimmat tartışması
ABD Merkez Komutanlığı, 1 Mart'ta HIMARS'tan PrSM ateşlendiğini gösteren görüntüler yayımladı. Görüntüler, İran'a yönelik operasyonun başladığı 28 Şubat'tan sonraki ilk 24 saate ait olarak sunuldu.
İran'ın güneyindeki Lamerd kentinde ölümlere yol açtığı bildirilen saldırılarda PrSM kullanıldığı iddiası ise tartışmalı kaldı. Görüntüler ve hasar izlerini inceleyen bazı uzmanlar, kullanılan mühimmatın PrSM olabileceğini belirtti.
Airwars, Lamerd'de yerleşim alanları ile sivil tesislerin yakınında gerçekleşen üç saldırıyı inceledi. Kuruluş, saldırılardan birinin en az 170 metrelik alanda hasara neden olduğunu ve patlama noktasından en az 50 metre uzakta sivillerin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Airwars, saldırılarda 7 çocuk ve 2 kadının da aralarında bulunduğu en az 21 sivilin öldüğünü, 170'e kadar kişinin yaralandığını duyurdu. ABD ordusu Lamerd saldırılarının sorumluluğunu reddetti. ABD Merkez Komutanlığı ise güvenlik kamerası görüntülerinin İran'a ait Hoveyze seyir füzesine işaret ettiğini savundu.
İran'ın Kheibar Shekan sistemi
İran'ın Kheibar Shekan füzesi farklı bir amaçla kullanılıyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından geliştirilen, 2022'de tanıtılan ve katı yakıt kullanan orta menzilli balistik füzenin menzilinin yaklaşık 1. 450 kilometre olduğu İran tarafından belirtiliyor.
Bu menzil, Orta Doğu'nun geniş bir bölümündeki ABD askeri tesislerinin potansiyel hedef kapsamına girebileceği anlamına geliyor. İran medyası, füzenin yaklaşık 449 ila 590 kilogram ağırlığında savaş başlığı taşıyabildiğini bildirdi.
Katı yakıt özelliği, füzenin fırlatmaya hazır biçimde tutulmasına ve sıvı yakıtlı sistemlere göre daha hızlı ateşlenmesine imkân tanıyabiliyor. İran ve bazı analistler, füzenin yeniden giriş aracının son aşamada yüksek manevra kabiliyetine sahip olduğunu, bunun da füze savunma sistemlerinin önleme yapmasını zorlaştırmayı amaçladığını belirtiyor.
İran, 28 Şubat'ta başlayan çatışmadan bu yana Kheibar Shekan füzelerini ABD askeri mevzilerine karşı kullandığını açıklıyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu, füzeyi Fateh-110, Zolfaghar ve Emad gibi diğer balistik sistemlerle birlikte gösteren görüntüler yayımladı.
İran makamları, ağustos sonundaki gerilim sırasında Kheibar Shekan füzelerinin Ürdün'deki ABD unsurlarına yönelik saldırılarda kullanıldığını açıkladı. Tahran ayrıca Bahreyn, Kuveyt ve Irak'ın kuzeyindeki Erbil'de ABD bağlantılı hedeflere saldırılar düzenlendiğini öne sürdü.
Hareketli lançerler savunmayı zorluyor
PrSM ile Kheibar Shekan farklı füze sınıflarında yer alıyor. Ancak iki sistem de hareketli lançerlerden ateşlenebilen ve uzak hedeflere ulaşabilen silahlara yönelimi ortaya koyuyor. Lançerlerin hareket edebilmesi, füzelerin konumunun bulunmasını ve imha edilmesini zorlaştırabiliyor.
Balistik füzeler, özellikle hedefe yaklaşırken çok yüksek hızlara çıkıyor. Hava savunma sistemleri fırlatmayı tespit etmek, yörüngeyi hesaplamak, hedefin tehdit oluşturup oluşturmadığını değerlendirmek ve önleme yapmak zorunda kalıyor; bu işlemlerin tamamı birkaç dakika içinde gerçekleşebiliyor.
Uzun menzilli saldırı kapasitesiyle hava ve füze savunma sistemleri arasındaki rekabet, bu nedenle daha karmaşık bir görünüm kazanıyor.
